Η ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΙΜΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Το ΚΚΕ είναι το πιο παλιό και συγχρόνως το πιο νέο σε ιδέες, αξίες και στόχους κόμμα στη χώρα μας. Είναι η ιδεολογική και πολιτική πρωτοπορία της εργατικής τάξης. Ο οργανωτής και καθοδηγητής των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων. Είναι το μόνο κόμμα που αναγνωρίζει το ρόλο των μαζών, τη σωστή σχέση ανάμεσα στο συλλογικό και ατομικό συμφέρον.

Παρά τις μεγάλες δυσκολίες που συνάντησε και συναντά στη δράση του, δεν παραιτήθηκε ούτε μια στιγμή από το στόχο της κοινωνικής και πολιτικής αφύπνισης της ελληνίδας από αναχρονιστικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις και συγχρόνως από το στόχο για την αλλαγή της νοοτροπίας του λαού απέναντι σε αυτό που λέμε γυναικείο ζήτημα. Η πολιτική και ιδεολογική δουλιά του ΚΚΕ πάνω στην αρχή της ισοτιμίας της γυναίκας είχε θετικά αποτελέσματα στη διαπαιδαγώγηση όχι μόνο των κομμουνιστών και κομμουνιστριών, αλλά ολόκληρου του λαού. Είναι χρήσιμη πιστεύουμε μια αναδρομή στην εξέλιξη της οργάνωσης των γυναικών και στην 85χρονη συμβολή του Κόμματος σε αυτήν.

 

ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Χρειάζεται κατ’ αρχήν να σημειώσουμε ότι η ανισότιμη θέση της γυναίκας στην κοινωνία είναι τόσο παλιό ζήτημα όσο και η ταξική καταπίεση. Υπάρχει από τότε που εμφανίστηκε η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Υπάρχει από τότε που το πρωτόγονο κοινοτικό σύστημα δίνει τη θέση του στο δουλοκτητικό, αφού ο φυσικός καταμερισμός εργασίας αντικαθίσταται από τον κοινωνικό καταμερισμό και δημιουργείται το υπερπροϊόν. Τότε που ιστορικά κάνει την εμφάνισή της η ατομική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, η περιουσιακή ανισότητα και η δουλεία. Ετσι, κυριαρχεί η πατριαρχική οικογένεια, για να ελέγχονται οι κληρονόμοι της πατρικής περιουσίας. «Η ανατροπή της μητριαρχίας ήταν η κοσμοϊστορική ήττα του γυναικείου φύλου. Η πρώτη ταξική καταπίεση ήρθε με την καταπίεση του γυναικείου φύλου από το αντρικό», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ενγκελς, στο βιβλίο του «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους».

Το κίνημα του φεμινισμού που εμφανίστηκε και διαμορφώθηκε σε χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής στα μέσα του 19ου αιώνα δεν εντάχθηκε μέσα στο γενικό κοινωνικό πρόβλημα. Προβλήθηκε αποσπασμένα, ως αυθύπαρκτο ζήτημα. Ο στόχος ήταν «να αποκατασταθεί η αδικία σε βάρος των γυναικών και να εφαρμοστεί η ισότητα και η ελευθερία για το μισό της ανθρωπότητας». Οι αιτίες όμως που δημιούργησαν αυτήν την «αδικία» στο μισό της ανθρωπότητας δεν αναδεικνύονται ούτε εξηγούνται οι συνθήκες μέσα στις οποίες εμφανίστηκε.

Σε αυτό το κίνημα πρωτοστατούν μορφωμένες γυναίκες της αστικής τάξης, με κύρια αιτήματα το δικαίωμα της ψήφου και της μόρφωσης, ριζοσπαστικά αιτήματα πρέπει να πούμε για την εποχή εκείνη, που βοήθησαν τις πρώτες μορφές οργάνωσης των γυναικών.

Η Μεγάλη Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση στη Ρωσία έβαλε τις βάσεις για την ισοτιμία των γυναικών. Εδωσε θάρρος στις γυναίκες όλων των χωρών ν’ αγωνιστούν. Να συμμετέχουν ισότιμα με τους άντρες στην κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα. Ο Λένιν με περηφάνια δήλωνε ότι από τους νόμους εκείνους που κρατούσαν τη γυναίκα σε κατάσταση υποταγής, δεν έμεινε στη Σοβιετική δημοκρατία πέτρα πάνω στην πέτρα. Και συγχρόνως υπογράμμιζε ότι «η νομική ισότητα δεν είναι ακόμη και ισότητα στη ζωή. Επιβάλλεται, όχι μόνο να αμείβεται η εργάτρια σύμφωνα με το νόμο, αλλά και να ζει σε ισότητα με τον άντρα - εργάτη. Το προλεταριάτο δεν μπορεί να αποκτήσει πλήρη ελευθερία αν δεν κατακτήσει πλήρη ελευθερία για τις γυναίκες»[1].

Στη χώρα μας με την ανάπτυξη των εργατικών αγώνων και την ίδρυση το 1918 του ΣΕΚΕ, που το Νοέμβρη του 1924 στο 3ο έκτακτο Συνέδριό του μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας - Τμήμα της Κομμουνιστικής Διεθνούς, οργανώθηκαν οι πρώτοι σοσιαλιστικοί όμιλοι γυναικών και ο σωστός προσανατολισμός του γυναικείου κινήματος αρχίζει να αναδεικνύεται. Και όλα αυτά σε μια εποχή που το γενικό της κλίμα δύσκολα επέτρεπε να αναπτυχθούν και να διαδοθούν οι προοδευτικές ιδέες για την απελευθέρωση της γυναίκας. Ανατρέχοντας στα επίσημα κείμενα του ΚΚΕ βλέπουμε ότι από κανένα αντιπροσωπευτικό σώμα του κόμματος, σε όλη την πορεία του, δεν έλλειπε το καθήκον της ιδιαίτερης οργανωτικής και ιδεολογικής δουλιάς που χρειάζεται να γίνει μέσα στις γυναίκες. Κι αυτό γιατί οι γυναίκες, λόγω των συνθηκών της ζωής τους, έχουν λιγότερες ευκαιρίες και συναντούν μεγαλύτερα εμπόδια στην κοινωνική και πολιτική δράση. Είναι πιο ευάλωτες στην πίεση και στην περιθωριοποίηση εξαιτίας των οξυμένων προβλημάτων της οικογένειας και της ανισότητας που επικρατεί στην κοινωνία και στην οικογένεια.

Στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 το νεαρό τότε κόμμα της εργατικής τάξης αναδεικνύει την ανάγκη να αποκτήσει πολιτικά δικαιώματα η Ελληνίδα και η προεκλογική εξόρμηση των εργατών και εργατριών γίνεται -μαζί με άλλα- και με το χαρακτηριστικό και ευρηματικό σύνθημα «σφυρί δρεπάνι και ψήφο στο φουστάνι».

Η επιμονή του κόμματος για το ιδιαίτερο καθήκον της οργάνωσης και κινητοποίησης των γυναικών γίνεται μεγαλύτερη και πιο συστηματική από το 4ο Συνέδριό του (Δεκέμβρης 1928) και μετά.

Τα αιτήματα των γυναικών της εργατικής τάξης γίνονται και αιτήματα του εργατικού κινήματος. Ετσι συνδέεται η απελευθέρωση και χειραφέτηση της γυναίκας με την κοινωνική απελευθέρωση και χειραφέτηση της εργατικής τάξης. Συνεχής και ακούραστη η προσπάθεια του ΚΚΕ να παρακινεί τη γυναίκα στην πολιτική δράση. Εκτιμά σωστά ότι η συνειδητοποίηση της γυναίκας ξεκινά από τη συμμετοχή της στα εργατικά σωματεία, στους γυναικείους συλλόγους, στους μαζικούς φορείς, εκεί δηλαδή που γεννιέται η ιδεολογική διαπάλη και αναπτύσσεται ο ταξικός αγώνας. Αυτός ο δρόμος βοηθά τις γυναίκες ν’ αυξήσουν τη μαζικότητα και την αποτελεσματικότητα των αγώνων, την αποτελεσματικότητα της πολιτικής αντίστασης.

Με την καθοδήγηση του ΚΚΕ γίνονται μεγάλες απεργίες και διαδηλώσεις καπνεργατριών της Καβάλας, του Πειραιά, του Αγρινίου και της Θάσου. Μαζί με τα εργατικά και αγροτικά αιτήματα οι εργάτριες και οι αγρότισσες διεκδικούν την απαγόρευση της νυχτερινής γυναικείας εργασίας, την ίδρυση γυναικολογικών τμημάτων στους δήμους και τις κοινότητες, πληρωμένη 100% άδεια πριν και μετά τον τοκετό.

Στα χρόνια 1933-36 οι κομμουνίστριες δουλεύουν δραστήρια στις γυναίκες για το ξεσήκωμά τους ενάντια στο διπλό κίνδυνο του φασισμού και του πολέμου. Ετσι, σε πολλές περιοχές της χώρας γίνονται γυναικείες συγκεντρώσεις που προετοιμάζουν τη μεγάλη πανελλαδική Αντιφασιστική Αντιπολεμική Συγκέντρωση της Αθήνας του 1933. Η μεταξική δικτατορία στέλνει στις φυλακές και τις εξορίες κομμουνίστριες και άλλες πρωτοπόρες αγωνίστριες. Στη Μακρόνησο, στη Χίο, στο Τρίκερι, στα στρατοδικεία και στις φυλακές η γυναικεία παρουσία έμεινε ανεξίτηλη. Πολλές ΗΛΕΚΤΡΕΣ τίμησαν και τιμήθηκαν από το ΚΚΕ.

Η ΕΑΜική Αντίσταση έγινε σταθμός για τη μαζική οργανωμένη δράση των γυναικών. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Ελλάδας ψήφισαν οι γυναίκες το 1944, στην περίοδο της Εθνικής Αντίστασης και της λαϊκής εξουσίας της Ελεύθερης Ελλάδας. Με διάταγμα της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ), της λεγόμενης κυβέρνησης του βουνού, δόθηκε το δικαίωμα στις γυναίκες να εκλέγουν και να εκλέγονται στο Εθνικό Συμβούλιο, αλλά και το δικαίωμα να μετέχουν στη διοίκηση των οργάνων της Αυτοδιοίκησης, όπως και να παίρνουν μέρος στη σύνθεση των δικαστηρίων, ως ισότιμες με τους άντρες και ως δικαστές.

Η Απόφαση της 11ης Ολομέλειας του Κόμματος (Απρίλης του 1945) σημειώνει: «ο μακροχρόνιος εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας έβγαλε στο πολιτικό προσκήνιο καινούργιο προοδευτικό παράγοντα, τη μαζική πολιτική δράση της γυναίκας... Η γυναίκα έγινε σοβαρότατος παράγοντας στη νίκη του δημοκρατικού αγώνα και της αναγέννησης της Ελλάδας». Γι’ αυτό αποφασίστηκε να δημιουργηθούν Γυναικείες Επιτροπές στα όργανα του Κόμματος, να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην αυτομόρφωση των γυναικών και να προχωρήσει η στρατολογία γυναικών με στόχο το 50% των κομματικών μελών να είναι γυναίκες. Αλλά και αργότερα στην 4η Ολομέλεια της ΚΕ του Οκτώβρη του 1948 επισημαίνεται: «οι γυναίκες μέσα στα τμήματα του ΔΣΕ αποτελούν παράγοντα πειθαρχίας, κίνητρο μαχητικότητας και υπόδειγμα πολεμικής επίδοσης». Πράγματι η συμμετοχή και η δράση των γυναικών στο ΔΣΕ ήταν αξιοζήλευτη και ιδιαίτερα σημαντική.

Στα μάχιμα τμήματα του λαϊκού στρατού έδρασαν πάνω από 8.000 γυναίκες, δηλαδή το 30% της συνολικής δύναμης των μαχητών του ΔΣΕ. Τα γυναικεία στελέχη του ΔΣΕ ξεπερνούσαν τα 700 σε αριθμό, ως αξιωματικοί και υπαξιωματικοί. Πολλές μαχήτριες τιμήθηκαν με διακρίσεις ανδρείας. Στη Σχολή Αξιωματικών φοίτησαν δεκάδες γυναίκες και επέστρεψαν στα τμήματα ως διμοιρίτισσες και πολιτικοί επίτροποι λόχων.

Αλλά και στα μετόπισθεν της Ελεύθερης Ελλάδας υπήρχε ένα άλλου είδους πεδίο που οι γυναίκες πρωτοστατούσαν. Μετέφεραν πολεμοφόδια και τρόφιμα στους μαχητές του Γράμμου με χίλιους δύο κινδύνους, αφού περνούσαν μέσα από τους εχθρούς. Γυναίκες πρωτοστάτησαν και στις μάχες της σποράς και του θερισμού και δούλευαν ακούραστα για να σώσουν ολόκληρα χωριά από την πείνα, αλλά και για να εξασφαλίσουν το ψωμί του αντάρτη.

Το μεγαλείο των γυναικών της Αντίστασης και του ΔΣΕ ήταν ότι μπόρεσαν να ξεπεράσουν μεγάλες δυσκολίες και να αποδείξουν ότι μπορούν να γίνουν ισότιμες με τους άντρες, όταν συνειδητοποιήσουν την ανάγκη του αγώνα για ιδανικά και αξίες πανανθρώπινες. Οταν έχουν καθοδηγητή και οργανωτή της δράσης τους το Κομμουνιστικό Κόμμα.

Αντιδραστικές αντιλήψεις και βαθιά ριζωμένες νοοτροπίες πήγαν στην άκρη και η γυναίκα έδωσε το παρόν με θάρρος και ηρωισμό απαράμιλλο. Πάνω από 100.000 γυναίκες έπεσαν στον ένοπλο αγώνα και τις κακουχίες. Αλλά και στην ανάπτυξη του γυναικείου κινήματος έδωσαν το αγωνιστικό τους παρόν. Πολλοί γυναικείοι σύλλογοι και ομάδες γυναικών δραστηριοποιούνται στις πόλεις και στην ύπαιθρο και συνεργάζονται με την ΠΟΓ, την Πανελλαδική Ομοσπονδία Γυναικών. Το Μάη του 1946 έγινε το Α΄ Πανελλαδικό Συνέδριο της Ομοσπονδίας. Η ΠΟΓ λειτούργησε για δύο χρόνια περίπου και συγκέντρωσε στις γραμμές της 200.000 γυναίκες. Σε αυτό το διάστημα ανέπτυξε δραστηριότητες για τη χειραφέτηση της γυναίκας και το δικαίωμα της ψήφου. Διαλύθηκε το 1947 με ειδικό διάταγμα. Ομως σύντομα αναδιοργανώθηκε. Σε πλατειά σύσκεψη στις 25 Οκτώβρη 1948 στην Ελεύθερη Ελλάδα πήραν μέρος γυναίκες του ΔΣΕ, του ΚΚΕ, του ΑΚΕ και του ΑΦΖ (Αντιφασιστικού Μετώπου Γυναικών Σλαβομακεδόνων) και συστήθηκε η ΠΔΕΓ (Πανελλαδική Δημοκρατική Ενωση Γυναικών). Εκδίδεται η εφημερίδα «Η Μαχήτρια» και δίνεται μεγάλη προσοχή στη διαφωτιστική πολιτική δουλιά στις γυναίκες.

Αντιπροσωπεία της ΠΔΕΓ συμμετείχε το Δεκέμβρη του 1948 στη Βουδαπέστη στο 2ο Συνέδριο της ΠΔΟΓ (Παγκόσμια Δημοκρατική Οργάνωση Γυναικών). Σε αυτό το Συνέδριο πήραν μέρος 390 αντιπρόσωποι που εκπροσωπούσαν 80.000.000 οργανωμένα μέλη σε όλο τον κόσμο.

Μετά την ήττα του ΔΣΕ η ΠΔΕΓ συνέχισε την αποστολή και τη δράση της στις νέες πια συνθήκες στις σοσιαλιστικές χώρες, βοηθώντας ουσιαστικά στην οργάνωση της ζωής των πολιτικών προσφύγων.

Στην Ελλάδα η αστική τάξη θα κάνει ό,τι μπορεί για ν’ αφαιρέσει από τη γυναίκα όσα δικαιώματα κέρδισε στην περίοδο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα του ΔΣΕ, για να τη γυρίσει πίσω, στην καθυστέρηση, την αμορφωσιά μακριά από την πολιτική δράση. Τη χρειάζεται όμως στην παραγωγή και τη βγάζει να δουλέψει με όρους χειρότερους από τους άντρες εργαζόμενους, με μεγαλύτερη εκμετάλλευση και καταπίεση. Η προλετάρισσα των προλεταρίων, η γυναίκα, είναι αυτή που δέχεται πολλαπλά τις συνέπειες της αυξημένης εκμετάλλευσης.

Οι προσπάθειες για τη δημιουργία γυναικείων οργανώσεων δε σταματούν. Το 1964 ιδρύεται η Πανελλαδική Ενωση Γυναικών (ΠΕΓ) που απλώνεται με παραρτήματα σε συνοικίες μεγάλων πόλεων και σε μεγάλα επαρχιακά κέντρα. Την ίδια περίοδο συγκροτείται η Συντονιστική Επιτροπή Εργαζομένων Γυναικών (ΣΕΕΓ), με πρωτοβουλία του Σωματείου των Λογιστών.

Η ελληνίδα δε μένει απαθής. Εκατοντάδες γυναίκες βρίσκονται στις γραμμές του συνδικαλιστικού κινήματος και των Λαμπράκηδων και πρωτοστατούν στους συνδικαλιστικούς, μαζικούς και πολιτικούς αγώνες.

Το 1967 η χούντα απαγορεύει την οργανωμένη δράση και καταργεί συνδικαλιστικά όργανα και μαζικούς φορείς. Την ίδια χρονιά το ΚΚΕ δημιουργεί κομματικές οργανώσεις στην Ελλάδα και, σε συνθήκες βαθιάς παρανομίας, βάζει μέσα στα πρώτα καθήκοντα την ανάγκη ειδικής δουλιάς στις γυναίκες για να οργανωθούν στον αντιδικτατορικό αγώνα.

Μετά τη μεταπολίτευση οι κομμουνίστριες είναι αυτές που βοηθούν αποφασιστικά στην ίδρυση καινούργιων γυναικείων οργανώσεων, μπαίνουν στα συνδικάτα και παίρνουν μέρος στους ταξικούς αγώνες. Στις γειτονιές σχηματίζονται πυρήνες γυναικείων συλλόγων. Αυτοί, μετά το Παγκόσμιο Συνέδριο Γυναικών στο Βερολίνο το 1975, συγκρότησαν τη Συντονιστική επιτροπή τους. Παίρνοντας την πείρα της ΠΕΓ που λειτουργούσε με παραρτήματα προδικτατορικά, επιδιώχτηκε η ίδρυση γυναικείων συλλόγων αυτοτελώς με δικά τους καταστατικά, διοικητικά όργανα υπεύθυνα για το χώρο τους, που θα συντόνιζαν τη δράση τους πανελλαδικά με την Ομοσπονδία. Ετσι τον Απρίλη του 1976 και σε πανελλαδική Σύσκεψη ιδρύεται η Ομοσπονδία Γυναικών Ελλάδας (ΟΓΕ). Από τότε μέχρι σήμερα η ΟΓΕ σταθερά αγωνίζεται για τα δικαιώματα των γυναικών και αντιπαλεύει κάθε λογική που κινείται στα πλαίσια του λεγόμενου ρεαλισμού και του συμβιβασμού με τις δυσκολίες.

 

ΟΙ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΗΜΕΡΑ

Στην 85χρονη διαδρομή του, το ΚΚΕ υπεράσπισε με συνέπεια το σοσιαλισμό που γνωρίσαμε στον 20ό αιώνα, εκλα?κευσε την προσφορά του ως πρώτη προσπάθεια κατάργησης της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Οι αντεπαναστατικές ανατροπές στο τέλος του 20ού αιώνα, τα λάθη και οι παρεκκλίσεις που επέδρασαν ώστε να υπάρξει αυτό το οδυνηρό πισωγύρισμα, δεν μπορούν να κρύψουν τις μεγάλες κατακτήσεις, και των γυναικών, στην πορεία της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

Στο σοσιαλισμό για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας οι εργαζόμενοι γίνονται κοινωνικοί ιδιοκτήτες των βασικών μέσων παραγωγής και η απόδοση της εργασίας τους γίνεται αποφασιστικό κριτήριο για τη συμμετοχή τους στην κατανομή του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου. Εφαρμόζεται στην πράξη φιλολαϊκή διανομή των παραγόμενων προϊόντων. Αυτή η διαδικασία καμιά σχέση δεν έχει με την αναδιανομή του εισοδήματος, που λέει ο κ. Σημίτης και οι άλλοι διαχειριστές του καπιταλιστικού συστήματος, γιατί αυτά είναι τα ψίχουλα που έχουν μείνει από το φαγοπότι του κεφαλαίου. Και αυτά τα ψίχουλα μπορεί να είναι κάτι, όταν το λαϊκό κίνημα είναι ανεβασμένο και ισχυρό και διεκδικεί να πάρει όχι μόνο αυτά που έχασε, αλλά και καινούργιες κατακτήσεις. Οταν όμως είναι σε ύφεση, τότε δεν είναι ούτε ψίχουλα, είναι πισωγύρισμα και κατάργηση δικαιωμάτων.

Οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, που δεν επιβαρύνονται και δεν αλλοιώνονται πλέον από την εκμετάλλευση και την επίδραση της καπιταλιστικής οικονομίας του κέρδους, τείνουν να οικοδομούνται ως πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις ισότητας, ελευθερίας και κοινωνικής σιγουριάς. Αμεσα με αυτό δημιουργούνται ευνοϊκότερες συνθήκες, προσφέρονται περισσότερες δυνατότητες για την ολόπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας. Η φροντίδα της σοσιαλιστικής κοινωνίας προς τους εργαζόμενους και το λαό ήταν για πλήρη απασχόληση, για μόρφωση, πολιτισμό, υγεία, ανάπαυση, για ασφάλεια στα γηρατειά και για μια οικονομική πολιτική που εξασφάλιζε το υλικό και πολιτιστικό επίπεδο ζωής των εργαζομένων.

Σε αυτά τα πλαίσια αρχίζει να διαμορφώνεται ένας νέος τύπος οικογένειας που τη χαρακτηρίζουν όλο και πιο έντονα δημιουργικές κατευθύνσεις που ανταποκρίνονται στις νέες κοινωνικές σχέσεις και αξίες. Οι σχέσεις μέσα στην οικογένεια απελευθερώνονται από τις παραμορφώσεις των προηγούμενων κοινωνικών καθεστώτων. Είναι οι παραμορφώσεις που καθορίζονται από την εκμετάλλευση του ανθρώπου, της κοινωνικής υποβάθμισης της γυναίκας. Αυτές οι παραμορφώσεις εκδηλώνονται έντονα εκεί που οι σχέσεις ανάμεσα στον άντρα και στη γυναίκα δε βασίζονται στην αγάπη και την αμοιβαία εκτίμηση, αλλά υποτάσσονται στα συμφέροντα της ατομικής ιδιοκτησίας.

Στο σοσιαλισμό η οικογένεια ήταν κοινωνικά εξασφαλισμένη. Τα δεσμά των καπιταλιστικών δομών έσπασαν στο σοσιαλιστικό γάμο. Και αυτό είχε θετικές επιδράσεις στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και του άντρα και της γυναίκας. Για το σοσιαλιστικό τρόπο ζωής έχει μεγάλη σημασία το ότι η οικογένεια μπορεί να αναπτύσσεται σαν μια κοινότητα που στηρίζεται στα ίσα δικαιώματα ανάμεσα στον άντρα και τη γυναίκα. Για παράδειγμα, στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας οι εργαζόμενες γυναίκες είχαν εξασφαλίσει πολλά δικαιώματα, ώστε να μπορούν να ασκούν την ισότιμη κοινωνική θέση τους αποφασιστικά. Από τη δεκαετία του 1970 είχαν άδεια εγκυμοσύνης 26 εβδομάδων, είχαν 40ωρη εργάσιμη εβδομάδα. Η μητέρα από το δεύτερο παιδί και πάνω και ωσότου αυτό συμπληρώσει τον πρώτο χρόνο ζωής του, μπορούσε να μην εργάζεται, ενώ εξακολουθούσε να παίρνει τις αποδοχές της, όπως στην περίπτωση της ασθένειας.Για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών υπήρχαν πολυάριθμοι, καλά εξοπλισμένοι παιδικοί σταθμοί και οι γονείς πλήρωναν συμβολικό, ασήμαντο χρηματικό ποσό[2]. Είναι ακριβώς αυτές οι χαμένες κατακτήσεις που σήμερα διευρύνουν συνεχώς το ποσοστό των «νοσταλγών του παρελθόντος», όπως ειρωνικά αποκαλούν τα αστικά ΜΜΕ, όσους αποτιμούν θετικά τα πολλά που εξασφάλιζε το σοσιαλιστικό παρελθόν.

Η προστασία της μητέρας και του παιδιού ήταν από τα βασικότερα καθήκοντα και στην ΕΣΣΔ. Αναπαυτήρια, πολιτιστικά και υγειονομικά ιδρύματα ήταν στην υπηρεσία της οικογένειας. Η εργατική νομοθεσία προέβλεπε εξασφάλιση της εργασίας των γυναικών, ιδιαίτερα στην περίοδο της εγκυμοσύνης. Οι έγκυες απαλλάσσονταν από τις υπερωρίες και μετατίθονταν σε πιο ελαφρές δουλιές. (Στον καπιταλισμό αν και υπάρχει αντίστοιχη νομοθεσία, αυτή ακυρώνεται συχνά από την εργοδοτική αυθαιρεσία και το κυνήγι του κέρδους). Η εξασφάλιση νοσοκομειακής περίθαλψης κατά τον τοκετό σε όλες τις γυναίκες είχε λυθεί ολοκληρωτικά. Στη γυναίκα χορηγούνταν πληρωμένη άδεια εγκυμοσύνης και τοκετού 56 μέρες πριν και 56 μετά τον τοκετό. Η κοινωνική ασφάλιση ήταν καθολική, χωρίς εισφορές από τους εργαζόμενους. Οι εισφορές προέρχονται από τα κονδύλια των επιχειρήσεων, ιδρυμάτων και κολχόζ και τον κρατικό προϋπολογισμό.

Για την ανατροφή και την υγεία των παιδιών το κράτος έδειχνε τη μεγαλύτερη φροντίδα. Τα 4/5 των εξόδων συντήρησης και λειτουργίας των παιδικών σταθμών ήταν καλυμμένα από το κράτος, ενώ για τις πολύτεκνες οικογένειες η κάλυψη ήταν καθολική. Γεύματα στο σχολείο, φτηνές δημόσιες μεταφορές είχαν θεσμοθετηθεί και λειτουργούσαν ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’50. Στην ΕΣΣΔ, για πρώτη φορά στον κόσμο, είχε καθιερωθεί η γενική ιατρική παρακολούθηση των παιδιών από παιδίατρο και μόνιμες νοσοκόμες. Αυτές οι υπηρεσίες έκαναν ευκολότερη τη ζωή των γυναικών. Ποιος αλήθεια δεν ξέρει ότι το δωρεάν σύστημα υγείας για όλους τους πολίτες αυτών των χωρών, αλλά και των επισκεπτών, ήταν ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του σοσιαλισμού; Πόσοι και πόσες από τη χώρα μας δεν επισκέφτηκαν για ιατρικούς λόγους αυτές τις χώρες και νοσηλεύτηκαν δωρεάν; Αν μάλιστα αναλογιστούμε τη μεσαιωνική κατάσταση που επικρατούσε σε αυτόν τον τομέα στην προεπαναστατική Ρωσία, αλλά και στις άλλες χώρες, τότε δεν μπορούμε να μην παραδεχτούμε ότι ήταν μια αξιοθαύμαστη κατάκτηση, ένα πραγματικό κατόρθωμα του σοσιαλιστικού κράτους.

Πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι η επίτευξη της πραγματικής ισοτιμίας απαιτεί πρόσθετες μεγάλες προσπάθειες για να διαμορφωθεί η κατάλληλη κοινωνική συνείδηση. Η ισονομία των δύο φύλων έγινε πράξη αμέσως μετά την επανάσταση, η ισοτιμία όμως είναι ζήτημα συνείδησης, συνεπώς πολύχρονης και επίμονης προσπάθειας, κατά τη σοσιαλιστική οικοδόμηση.

Τι έγιναν όλες αυτές οι κατακτήσεις; Ποια είναι σήμερα τα δικαιώματα της γυναίκας και της οικογένειας μετά την επικράτηση της αντεπανάστασης; Σε μια χώρα όπως η ΕΣΣΔ για παράδειγμα, όπου πριν 15 χρόνια δεν υπήρχε ανεργία, σήμερα υπάρχουν 7 εκατομμύρια άνεργοι, περίπου το 10%, ενώ με ορισμένες άλλες εκτιμήσεις ένα άλλο 10% του εργατικού δυναμικού βρίσκεται σε κατάσταση «λανθάνουσας» ανεργίας, δηλαδή τυπικά έχει εργασία, αλλά στην πραγματικότητα είναι σε «υποχρεωτική άδεια» ή για μήνες δεν πληρώνεται για την εργασία του![3].

Σύμφωνα με μια έκθεση των Ηνωμένων Εθνών του 1999[4] περισσότερα από 200 εκατομμύρια γυναικών και κοριτσιών των περιοχών αυτών παίρνουν χαμηλότερους μισθούς σε γενικές γραμμές, απ’ ό,τι οι συνάδελφοί τους άντρες.

Για παράδειγμα στη Ρωσία παίρνουν 24% χαμηλότερους μισθούς, ενώ στην Ουγγαρία το ποσοστό είναι στο 15%, χαμηλότερο των αντρών. Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα ποσοστά ανεργίας, μείωση στις παροχές για τη φροντίδα του παιδιού, χειροτέρευση της εκπαίδευσης και των υγειονομικών υπηρεσιών, καθώς και αύξηση της βίας με βάση το φύλο, που συμπεριλαμβάνει βία από το οικογενειακό περιβάλλον μέχρι και βιασμό ως όπλο πολέμου.

Στη Μόσχα περισσότερο από το ένα τρίτο (1/3) των χωρισμένων γυναικών έχουν χτυπηθεί άγρια από τους συζύγους τους. Στο Αζερμπαϊτζάν το 26% των γυναικών έχουν υποστεί βία στα χέρια των συντρόφων τους και στην Αρμενία, στη Βουλγαρία και στη Γεωργία η βία που προέρχεται μέσα από το οικογενειακό περιβάλλον δεν απαγορεύεται από το νόμο. Στη Σλοβενία η βία στην οικογένεια δε θεωρείται εγκληματική πράξη σε περιπτώσεις «ελαφρών» τραυματισμών - ορισμός που συμπεριλαμβάνει το σπάσιμο της μύτης, πλευρών, ελαφρούς μώλωπες και βγαλμένα δόντια»(!) - σημειώνεται σε κείμενο της Γιούνισεφ. Ετσι, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις γυναικών που ψάχνουν για το «εύκολο χρήμα» και καταλήγουν στην πορνεία.

Πάντως, με βάση μια έρευνα που διεξήγαγε η Διεθνής οργάνωση για τη Μετανάστευση του ΟΗΕ, σε 1.189 νεαρές γυναίκες από την Ουκρανία, το 53,4% απάντησε πως αναγκάζονται να φύγουν από τη χώρα τους για να αναζητήσουν καλύτερο μισθό, ενώ το 28,9% απάντησε πως φεύγουν προς αναζήτηση δουλιάς. Μόνο το 6,3% των ερωτηθέντων απάντησε πως φεύγουν από την πατρίδα τους για να απολαύσουν το δυτικό τρόπο ζωής, ενώ ένα 5,3% απάντησε πως φεύγει για να μαζέψει συγκεκριμένο ποσό. Ο μέσος μισθός του εργάτη είναι σήμερα 5.000 ρούβλια (ευρώ 145). Ολες οι τιμές προϊόντων και υπηρεσιών έχουν αυξηθεί κατακόρυφα μετά την αντεπανάσταση στην ΕΣΣΔ, αρχίζοντας από το νερό, το φυσικό αέριο, τη θέρμανση έως και τα τρόφιμα. Για τις δημοτικές δαπάνες και για τις υπηρεσίες των δημοσίων οργανισμών (νερό, ρεύμα, τηλέφωνο) φεύγει ήδη το 25% του μισθού. Τι ανάγκες λοιπόν να καλύψει ένας εργαζόμενος με αυτά τα χρήματα;[5] Η ΕΣΣΔ ήταν η χώρα με το μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό, ενώ σήμερα ο μισός πληθυσμός δεν είναι σε θέση να αγοράσει ένα βιβλίο. Τα σχολικά βιβλία αγοράζονται και ένα παιδικό βιβλίο στοιχίζει 200 ρούβλια!

Επί σοβιετικής εξουσίας μια έκδοση που είχε τιράζ 200.000 αντίτυπα θεωρούνταν όχι ιδιαίτερα μεγάλη, τώρα το μέσο τιράζ των βιβλίων έχει πέσει στα 7.000 - 8.000![6].

 

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΟΥ ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΥ

Στην εποχή μας, εποχή της κυριαρχίας του ιμπεριαλισμού, η γυναίκα δέχεται το βαρύ κόστος των επιπτώσεων που απορρέουν από την πολύπλευρη κρίση του καπιταλιστικού συστήματος. Οι καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις πλήττουν ολόκληρη την εργατική τάξη, αλλά με ιδιαίτερη οξύτητα τις γυναίκες. Είναι και πρέπει να παραμείνουν για τον καπιταλισμό το φτηνό εκμεταλλεύσιμο εργατικό δυναμικό. Στην εργαζόμενη γυναίκα εφαρμόστηκε πρώτα το μοντέλο του απασχολήσιμου με την κατάργηση του 8ωρου, τη γενίκευση της μερικής και ελαστικής εργασίας, την αφαίρεση ή εμπορευματοποίηση κοινωνικών παροχών, την αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης. Οι γυναίκες έχουν πάνω από 16% ανεργία, ακόμη και με τα χαλκευμένα στοιχεία που δίνονται επίσημα και αποτελούν το 72% των ανέργων μακράς διάρκειας. Οι νέες γυναίκες και άντρες κάτω των 25 χρονών έχουν πάνω από 27% ανεργία! Κυρίαρχο το επιχείρημα της διευκόλυνσης και της εναρμόνισης των οικογενειακών και επαγγελματικών υποχρεώσεων. Ετσι η γυναίκα θα μπορεί να βολεύει όλους τους ρόλους που ο καπιταλισμός της έχει φορτώσει και τη δουλιά της, και το σπίτι, και την ανατροφή των παιδιών, και την εξυπηρέτηση των άρρωστων και ανήμπορων της οικογένειας.

Με την κατάργηση όμως κατακτήσεων και την έλλειψη συλλογικής και συνολικής αντίδρασης αναβιώνουν συντηρητικές απόψεις και προκαταλήψεις που είχαν αδυνατίσει φαινομενικά ή πραγματικά και συγχρόνως αναπτύσσεται συγκεκριμένη προπαγάνδα από την κυρίαρχη τάξη που απευθύνεται κύρια στις νέες γυναίκες και στις μητέρες.

-ž Στις νέες γυναίκες καλλιεργείται το πρότυπο της πετυχημένης (με την ανάδειξη των κατάλληλων σωματικών προσόντων).

-ž Στις μητέρες η λογική της «ατομικής και αποκλειστικής ευθύνης για την ανατροφή του παιδιού, της παρακολούθησής του στην παιδική και εφηβική ηλικία» και συνεπώς στην επιδίωξη της επαγγελματικής της απασχόλησης όχι με πλήρες και σταθερό ωράριο.

- Εχει, της λένε, να επιλέξει τη μερική απασχόληση, τη λεγόμενη ευελιξία και ελαστικότητα στην εργασία, την επιχειρηματικότητα. Προτρέπουν τις γυναίκες να γίνονται «εργοδότες» του εαυτού τους, δηλαδή της φτώχειας τους, συμμετέχοντας σε προγράμματα «επιχειρηματικής δραστηριότητας» ή «αυτοαπασχόλησης». Οι «επιχειρήσεις» αυτές όχι μόνο συνθλίβονται από τον έντονο ανταγωνισμό, αλλά αφήνουν πάμπτωχες τις γυναίκες. Είναι προγράμματα αποπροσανατολισμού, ανακύκλωσης της ανεργίας και μεγάλωμα της φτώχειας. Δεν της αποκαλύπτουν ποιος κερδίζει από το «συγκερασμό των επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων». Της κρύβουν το γεγονός ότι κερδίζει το κράτος από τα κονδύλια που χρειάζεται για την κοινωνική πολιτική. Της κρύβουν τη μεγάλη αλήθεια, που είναι ο στόχος να αποκομίσουν από το δικό της ιδρώτα περισσότερα κέρδη.

- Στοχεύουν κύρια στη συνείδησή της ότι η διέξοδος είναι στην ατομική προσπάθεια και όχι στο συλλογικό αγώνα. Τα πολυδιαφημισμένα προγράμματα κατάρτισης των γυναικών, παραπέμπουν στις εργαζόμενες μιας χρήσης μέσα από την υποβαθμισμένη και πρόχειρη κατάρτιση που παρέχουν. Στην πραγματικότητα προσφέρουν στις γυναίκες φτηνή και ευέλικτη εκπαίδευση για να γίνουν φτηνό, εναλλασσόμενο εργατικό δυναμικό χωρίς προοπτική, αλλά για τις ανάγκες του κεφαλαίου.

- Η μερική απασχόληση, η μερική ασφάλιση, η μερική σύνταξη είναι και μερική ζωή, είναι η μίζερη ζωή ενός μη ολοκληρωμένου ανθρώπου. Αυτή η μιζέρια προσφέρεται δήθεν ως δώρο στην εργαζόμενη γυναίκα, στην εργαζόμενη μητέρα, που όχι μόνον δε τη βοηθά να λύσει τα προβλήματα, που το ίδιο το κοινωνικό σύστημα της δημιουργεί, αλλά αντίθετα ενισχύει το συμβιβασμό με τα προβλήματα, την ηττοπάθεια, τη μοιρολατρία, την υποταγή και, ταυτόχρονα, η εκμετάλλευση σε βάρος της μεγαλώνει ώστε να μη μπορεί να βλέπει την προοπτική της ολοκληρωμένης ταξικής πάλης με την απαίτηση για ικανοποίηση των σύγχρονων αναγκών της και την τελική διέξοδο. Γι’ αυτό ακριβώς όλοι οι υποστηρικτές του καπιταλισμού ενθαρρύνουν και υποστηρίζουν την κατάργηση της σταθερής και μόνιμης εργασίας, ως δήθεν αναγκαίο κακό στις σημερινές συνθήκες.

- Η λογική του ισομοιράσματος της εκμετάλλευσης που για χρόνια προωθείται είτε με τις ευέλικτες μορφές εργασίας για την καταπολέμηση -δήθεν- της ανεργίας είτε με την κατάργηση κατακτήσεων των γυναικών με τη λογική της εξίσωσης δικαιωμάτων, αφήνει ανέπαφο το καθεστώς της κυριαρχίας των μονοπωλίων. Και σε αυτό συμφωνούν και συναινούν εκτός από την κυβέρνηση και οι άλλες πολιτικές δυνάμεις. Ακριβώς, γιατί στηρίζουν το καπιταλιστικό σύστημα και αγωνίζονται να το κάνουν «πιο ανθρώπινο και υποφερτό». Πώς μπορεί όμως να εξανθρωπιστεί ένα κοινωνικό σύστημα που στηρίζεται στην εκμετάλλευση του ανθρώπου και που όσο αναπτύσσεται τόσο περισσότερο μεγαλώνει η εκμετάλλευση για να αντιμετωπιστούν το αδιέξοδά του;

- Γι’ αυτό, το ΚΚΕ υποστηρίζει ότι η ισοτιμία της γυναίκας δεν μπορεί να διεκδικηθεί αποτελεσματικά σε μια εκμεταλλευτική ταξική κοινωνία, που όλο και μεγαλώνει η ταξική ανισότητα. Τα οξυμένα προβλήματα της ανεργίας, της φτώχειας, της ανασφάλειας, της εμπορευματοποίησης της παιδείας, των υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας, δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αν δεν οξυνθεί η ταξική πάλη.

? Στην ανάπτυξη του ταξικού αγώνα όλο και πιο καθαρό θα γίνεται ότι δεν αντιπαλεύεται μια επιμέρους πολιτική, που θέλει τη γυναίκα στο περιθώριο χωρίς δικαιώματα και κατακτήσεις, αλλά αντιπαλεύεται μια πολιτική που πηγάζει από τις επιδιώξεις του κεφαλαίου και τη δράση του ιμπεριαλισμού και χτυπάει όλους τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα. Και οι γυναίκες αποτελούν την πλειοψηφία αυτών των στρωμάτων.

 

ΣΤΟ «ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ»

Η κρίση λοιπόν του καπιταλισμού είναι γεγονός και θα οξύνεται συνεχώς όπως οξύνονται όλες οι αντιθέσεις του. Είναι ο ιμπεριαλισμός το ανώτατο και τελευταίο στάδιο του καπιταλισμού, όπως παρατήρησε ο Λένιν, αλλά δε θα γίνει ποτέ τελευταίο αν δεν αποφασίσουν οι ίδιοι οι λαοί να το επιβάλουν με τη δύναμή τους.

Οι δυνάμεις του κεφαλαίου μπορούν να ελίσσονται, μπορούν και να παραπλανούν τους εργαζόμενους, έχουν τη δύναμη στα χέρια τους και κυριαρχούν. Γι’ αυτό επιμένουμε στο σωστό προσανατολισμό των αγώνων σήμερα. Το να αναπτύσσουν οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά στρώματα αποσπασματικούς αγώνες και να στοχεύουν στη «ρύθμιση» των αντιθέσεων που αναδεικνύει το σύστημα ή στη διαχείριση της κρίσης του, βοηθούν να χειροτερεύει η θέση τους.

Το ζητούμενο λοιπόν είναι πώς όλοι αυτοί που θίγονται -εργατική τάξη, φτωχά λαϊκά στρώματα, η μεγάλη πλειοψηφία δηλαδή του λαού- θα συσπειρωθούν απέναντι σε αυτές τις δυνάμεις που κυριαρχούν - τα μονοπώλια, τον ιμπεριαλισμό. Οι εργαζόμενοι άντρες και γυναίκες πρέπει να διαλέξουν δρόμο, κατεύθυνση των αγώνων τους και συγχρόνως να αποσπούν ό,τι μπορούν σήμερα με δυνατούς ταξικούς αγώνες και με στόχους πολιτικούς. Ο συνδικαλιστικός αγώνας πρέπει ν’ αφήνει πολιτικά σημάδια στη συνείδηση και στη σκέψη του εργαζόμενου. Η αγανάκτηση που είναι διάχυτη μέσα στην εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα να εκφραστεί με πολιτικούς όρους, με όρους κινήματος. Να καταδικαστεί η πολιτική του δικομματισμού και η δημιουργία αυταπατών.

Η προοπτική αντιμετώπισης των λαϊκών προβλημάτων μπορεί να ανοίξει μόνο με τη συγκρότηση και τον αγώνα του ΑΑΔΜ, δηλαδή της κοινωνικοπολιτικής συμμαχίας των λαϊκών δυνάμεων που θα αγωνίζεται για μια εξουσία - εκφραστή των συμφερόντων της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών καταπιεζόμενων στρωμάτων. Μια λαϊκή εξουσία που θα κοινωνικοποιήσει ευρύτατους τομείς της οικονομίας και ιδιαίτερα των βασικών και συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής και θα προωθήσει έναν πανεθνικό λαϊκό σχεδιασμό που παίρνει υπόψη όλους τους τομείς, όλο το λαό και όλες τις περιοχές της χώρας και όχι τον ένα ή άλλο τομέα, τη μια ή την άλλη περιοχή.

Οι γυναίκες έχουν να δώσουν πολλά στην οικοδόμηση του λαϊκού Μετώπου ενισχύοντας το μαζικό κίνημα, μέσα από την ανάπτυξη ενός ισχυρού αγωνιστικού γυναικείου κινήματος. Ο δρόμος για την ισοτιμία είναι ο δρόμος του αγώνα ενάντια στην εξουσία των μονοπωλίων, ενάντια στην ταξική εκμετάλλευση, ο αγώνας για το λαϊκό Μέτωπο και την πορεία προς το σοσιαλισμό.

Η γυναίκα σήμερα δικαιούται πλήρη και σταθερή δουλιά και μείωση του εργάσιμου χρόνου. Πρέπει να απαιτεί δωρεάν για όλες και όλους υπηρεσίες υγείας και πρόνοιας, προληπτική ιατρική. Συγκεκριμένη κοινωνική πολιτική για τη μητέρα και όχι ορισμένες αποσπασματικές και μίζερες παροχές. Δημόσιο, δωρεάν σύστημα υγείας, μέτρα πρόληψης των επαγγελματικών ασθενειών με βάση τις ιδιαιτερότητες του γυναικείου οργανισμού. Η γυναίκα σήμερα πρέπει να απαιτεί όλα όσα χρειάζεται για να μπορεί να συνδυάζει τον εργασιακό ρόλο, τον αναπαραγωγικό, και της διαπαιδαγώγησης των παιδιών.

Οι εργαζόμενοι, γυναίκες και άντρες, πρέπει να διεκδικούν να αυξάνονται οι μισθοί, να μη γίνονται απολύσεις, να κατακτούν επιπλέον δικαιώματα, αλλά ούτε στιγμή να μην παραιτούνται από το κύριο που είναι ο πολιτικός αγώνας. Αν δε γίνουν σοβαρές πολιτικές αλλαγές αντικειμενικά θα υπάρχουν για πολλούς σήμερα αδιέξοδα και αύριο για πολλούς περισσότερους. Δεν μπορεί να έχεις δράση και αποτέλεσμα μόνο στο μερικό. Πίσω από την αντιμονοπωλιακή, αντιιμπεριαλιστική γραμμή αντιπαράθεσης δεν υπάρχει προοπτική. Ο καπιταλισμός ό,τι προοδευτικό είχε να δώσει, το έδωσε, βιώνουμε τώρα τη βαρβαρότητα και τη σήψη.

Η καλύτερη τιμή στο ΚΚΕ, στο κόμμα της εργατικής τάξης, στο κόμμα των αγώνων και των θυσιών, που κλείνει φέτος τα 85 χρόνια ζωής και δράσης, είναι να φέρουμε όλο και περισσότερους εργαζόμενους και εργαζόμενες, απλούς ανθρώπους του λαού μας, σε επαφή με τις αξίες και τα ιδανικά του σοσιαλισμού.

Να πιστέψουν στη δύναμή τους.

Να ενισχύσουμε τους ταξικούς αγώνες, την ταξική συσπείρωση στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, στο κίνημα της μικρομεσαίας αγροτιάς, στο γυναικείο κίνημα, στο λαϊκό κίνημα.

Να φτιάξουμε παντού μέτωπα πάλης για να πάρει σάρκα και οστά το ΑΑΔΜ, που θα μας οδηγήσει στο όραμα και το στόχο, στη λαϊκή εξουσία, στο σοσιαλισμό.

Αυτό είναι το μέλλον μας, το μέλλον των παιδιών μας, το μέλλον της ανθρωπότητας. Δε μας αρμόζει κανένας συμβιβασμός. Απαιτούμε όλα όσα δικαιούμαστε. Και δικαιούμαστε την ισοτιμία μας σε ένα ισότιμο για όλους κοινωνικό σύστημα, το σοσιαλισμό.



Η Αιμιλία Αγκαβανάκη είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και υπεύθυνη του Τμήματος της ΚΕ για την ισοτιμία των γυναικών.

[1] Β. Ι. Λένιν: Απαντα, τόμ. 40ος, σελ. 158.

[2] Μπροσούρα του 1979: «Ο σοσιαλιστικός τρόπος ζωής». Εκδοση «Νέα βιβλία».

[3] «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» 13.7.2003.

[4] «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ» 28.11.1999.

[5] «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ», 16.7.2003.

[6] «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ», 10.9.2003.