ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ: ΤΑΠΕΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΑΝΤΙΛΑΪΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Διαβάζοντας το κυβερνητικό πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας για την Υγεία, την παρουσίαση αυτού του προγράμματος από τον κ. Γιώργο Σουφλιά, καθώς και τις δηλώσεις του κ. Κακλαμάνη στη Βουλή μετά τις εκλογές, πράγματι επιβεβαιώνεται η βάσιμη εκτίμησή μας ότι στις 7 Μάρτη είχαμε αλλαγή κυβέρνησης, όχι όμως και κυβερνητικής πολιτικής.

Από το πρόγραμμα της ΝΔ για την Υγεία, από τις πρώτες μετεκλογικές δηλώσεις των στελεχών της, καθώς και τα πρώτα μέτρα που πήρε ή ετοιμάζεται να εφαρμόσει στο άμεσο μέλλον, είναι φανερό ότι θα συνεχίσει, θα βαθύνει και θα ολοκληρώσει την αντιλαϊκή πολιτική της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ.

Η αίσθηση της αποφασιστικότητας, του νέου ύφους και ήθους, της διαφάνειας και της υπηρέτησης του λαϊκού συμφέροντος που προσπαθεί να εκπέμψει η κυβέρνηση και τα στελέχη της, δεν είναι τίποτα άλλο από το αναγκαίο κάθε φορά πολύχρωμο σελοφάν προκειμένου να προωθήσει το αντιλαϊκό προϊόν.

Ο κ. Σουφλιάς στην παρουσίαση του προγράμματος για την Υγεία είπε: «Το κυβερνητικό πρόγραμμα ενός κόμματος είναι η μετουσίωση σε πολιτική πράξη της ιδεολογίας του».

Ιδεολογικά η ΝΔ: «Πιστεύει σε ένα κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό σύστημα ίσων ευκαιριών στην επιδίωξη των ατομικών στόχων. Βασικός μηχανισμός κατανομής των οικονομικών πόρων, είναι αυτός της ελεύθερης αγοράς, ενώ το κράτος θα εξασφαλίζει το ρυθμιστικό και εποπτικό πλαίσιο που επιτρέπει στις αγορές να λειτουργούν κάτω από ανταγωνιστικές συνθήκες».

Αυτή η βασική αρχή της ΝΔ μετουσιώνεται και εκφράζεται στο ζήτημα της Υγείας με την εξής θέση:

«Οι οικονομικές αρχές λειτουργίας του συστήματος Υγείας πρέπει να είναι οι αρχές της ελεύθερης οικονομίας. Δεν είναι δυνατό να ανήκει αποκλειστικά στο κράτος ούτε η πρωτοβάθμια ούτε η νοσοκομειακή περίθαλψη. Το κράτος καλείται να αναπτύξει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του συστήματος, να το ενισχύσει εκλεκτικά μόνο και σε πολύ περιορισμένη έκταση, ενώ η κυρίως λειτουργία του θα στηρίζεται στα ταμεία, στην ιδιωτική ασφάλιση και στην ιδιωτική οικονομία. Ενα αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο κατ’ ανάγκη θα περιλαμβάνει και τα Νοσοκομεία, τα οποία εκτός από απολύτως κρατικά ή απολύτως ιδιωτικά, όπως είναι σήμερα, θα πρέπει και αυτά να αποκτήσουν χαρακτήρα μεικτό, που να απευθύνεται σε κάθε είδους ασφαλισμένο ή ιδιώτη, ανάλογα με τη θέση που δικαιούται».

Οσο και αν προσπαθεί η ΝΔ να παρουσιάσει την πολιτική της για την υγεία ότι εξυπηρετεί το σύνολο του πληθυσμού, ότι η υγεία είναι μέγιστο κοινωνικό αγαθό, αυτοί οι ισχυρισμοί της αναιρούνται από την παραπάνω θέση της. Διατυπώνει με σαφήνεια ότι οι υπηρεσίες υγείας αποτελούν τομέα της επιχειρηματικής δράσης, η ίδια η υγεία αποτελεί εμπόρευμα, το οποίο πωλείται. Η ποσότητα και η ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών εξαρτάται από τη δυνατότητα αγοράς. Αυτό εννοεί όταν λέει «ανάλογα με τη θέση που δικαιούται».

Η ίδια η ιδεολογική-πολιτική αντίληψη της ΝΔ προϋποθέτει την ανισότητα και στηρίζεται σε αυτήν. Ελεύθερη οικονομία, καπιταλισμός δηλαδή, σημαίνει εκμετάλλευση, εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενοι. Αυτή η ανισότητα εκφράζεται και στο ζήτημα της Υγείας.

Η πορεία προς την πλήρη εμπορευματοποίηση που υποστηρίζει η ΝΔ θα βαθύνει τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες. Οι εργαζόμενοι, τα λαϊκά στρώματα στα πλαίσια αυτής της πολιτικής θα μπορούν να αγοράζουν λιγότερες υπηρεσίες και μάλιστα ακριβότερα. Αυτή η πολιτική διευρύνει τα στρώματα των περιθωριοποιημένων και εξαθλιωμένων. Μόνο γι’ αυτές τις κατηγορίες του πληθυσμού προβλέπουν ελάχιστες δωρεάν κρατικές υπηρεσίες, όπως γίνεται και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ενωση, προκειμένου να κουκουλώσουν το πρόβλημα που οι ίδιοι δημιουργούν με την πολιτική τους, να περιορίσουν τις εκδοχές εκρηκτικών κοινωνικών καταστάσεων.

Είναι χαρακτηριστικό της πολιτικής αντίληψης της ΝΔ το πώς βλέπει τη χρηματοδότηση του Συστήματος Υγείας. Κατ’ αρχήν πουθενά δε μιλάει για αύξηση των δαπανών μέσα από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αντίθετα, προσανατολίζεται στη μείωσή τους και μεταφορά παράλληλα του κόστους με ενίσχυση της ιδιωτικής δαπάνης.

Συνεπής με τις βασικές της αρχές προσδιορίζει όλες τις υγειονομικές μονάδες σαν αυτόνομες, ολοκληρωμένες επιχειρησιακές μονάδες, οι οποίες πρέπει να λειτουργούν σε ανταγωνιστική βάση. Το κράτος περιορίζει έως μηδενισμού τη χρηματοδότηση και ταυτόχρονα δημιουργεί το πλαίσιο λειτουργίας σύμφωνα με τους νόμους της αγοράς. Ετσι διαμορφώνονται υγειονομικές μονάδες που πωλούν υπηρεσίες και ασφαλιστικά ταμεία -στην ουσία οι ίδιοι οι εργαζόμενοι- που αγοράζουν τις υπηρεσίες αυτές. Ηδη, έχει εξαγγελθεί η ανακοστολόγηση ιατρικών πράξεων, εργαστηριακών εξετάσεων και της φαρμακευτικής δαπάνης, ώστε το κράτος να καλύπτει τις πραγματικές διαστάσεις της αγοράς. Είναι κατανοητό ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έχει δραματικές επιπτώσεις στα ασφαλιστικά ταμεία. Τα πράγματα θα γίνουν ακόμα χειρότερα, παίρνοντας υπόψη την έκταση της ανεργίας και της μερικής απασχόλησης, της ανασφάλιστης εργασίας, καθώς και την προοπτική μείωσης των εργοδοτικών εισφορών στα πλαίσια της τόνωσης της επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας.

Είναι βέβαιο ότι, ή τα ταμεία θα προχωρήσουν σε αύξηση των εισφορών ή θα μειώσουν τις παρεχόμενες υγειονομικές υπηρεσίες ή το πιθανότερο θα προχωρήσουν και στις δύο μεθόδους.

Ηδη στο πρόγραμμά της η ΝΔ, αλλά και στις εξαγγελίες που έκανε, προωθεί ρύθμιση σύμφωνα με την οποία ο κάθε ασφαλισμένος θα δικαιούται συγκεκριμένο συνολικό αριθμό επισκέψεων στους γιατρούς που θα έχει επιλέξει. Από εκεί και πέρα το κόστος θα το καλύπτει ο ίδιος. Ηδη στο ΙΚΑ δίνεται η ηλεκτρονική κάρτα υγείας που αποτελεί προπομπό εφαρμογής αυτού του μέτρου.

Από αυτό το εμπορευματοποιημένο σύστημα Υγείας δε θα μπορούσε βέβαια να λείπει ο χώρος των τραπεζών και των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών. Με άλλοθι τα χρέη των νοσοκομείων προς τους προμηθευτές, που η ίδια η κυβερνητική πολιτική παλιότερα του ΠΑΣΟΚ και σήμερα της Νέας Δημοκρατίας έχει δημιουργήσει, δίνει τη δυνατότητα στο τραπεζικό σύστημα να μπει στο χώρο της Υγείας. Σαν μηχανισμός χρησιμοποιείται ο αλληλόχρεος λογαριασμός, δηλαδή αναλαμβάνουν οι τράπεζες να εξοφλούν τους προμηθευτές των νοσοκομείων. Τι θα γίνει όμως όταν το νοσοκομείο σαν επιχείρηση πλέον δε θα μπορεί να εξοφλήσει το χρέος προς τις τράπεζες;

Είναι μήπως τυχαίο το γεγονός ότι ο καλλωπισμός των νοσοκομείων τα τελευταία χρόνια, ο επανακαθορισμός των θέσεων νοσηλείας -μέχρι και σουίτες έφτιαξαν στον Ευαγγελισμό- συνοδεύεται με την προοπτική σύναψης συμβολαίων συνεργασίας με τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες;

Αυτά όλα δείχνουν ότι πρόκειται για μια πολιτική προσαρμογής του Υγειονομικού συστήματος στους κανόνες της αγοράς, αλλά και την πορεία ιδιωτικοποίησης της Ασφάλισης. Αυτή η πολιτική θα γεννήσει νοσοκομεία δύο ταχυτήτων, τα φτωχά και τα πλούσια με την αντίστοιχη κοινωνική αναφορά, αλλά και μέσα στο ίδιο το νοσοκομείο θα έχουμε αυτή τη διαφοροποίηση, με βάση το κόστος, τα έσοδα και την απόδοση.

Βεβαίως, εμείς δεν αρνούμαστε ότι η λειτουργία των νόμων της αγοράς πράγματι μπορεί να βελτιώσει -και μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις θεαματικά- τους οικονομικούς δείκτες. Εδώ μπορεί να ΝΔ να αποδειχτεί πιο ικανή από το ΠΑΣΟΚ. Ομως η βελτίωση αυτών των δεικτών στα πλαίσια της αγοράς προϋποθέτει την αφαίρεση λαϊκών κατακτήσεων και δικαιωμάτων. Θα είναι αντιστρόφως ανάλογη με την ικανοποίηση των δικαιωμάτων και των αναγκών των λαϊκών στρωμάτων για υπηρεσίες υγείας.

Η ίδια αντίληψη προωθείται και στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Πρακτικά προωθούν τις συμβάσεις των ιδιωτών γιατρών με τα ασφαλιστικά ταμεία, δημόσια και ιδιωτικά, όπου ανάλογα με το πακέτο του ασφαλιστικού προγράμματος που θα πληρώνει ο εργαζόμενος στο ιδιωτικό επαγγελματικό ταμείο ή στην επιχειρηματικοποιημένη κοινωνική ασφάλιση ή στην ιδιωτική ασφάλιση, θα έχει τη «δυνατότητα» να επιλέξει μεταξύ όλων αυτών «ελεύθερα», το γιατρό του. Δεν πρόκειται δηλαδή για ένταξη των γιατρών αυτών στο «Εθνικό Σύστημα», αλλά για ένταξη αυτών και των ασφαλισμένων στο βαθύτερα εμπορευματοποιημένο και ιδιωτικοποιημένο τομέα Υγείας. Στα πλαίσια αυτά η ΝΔ επεξεργάζεται την εφαρμογή του νόμου που προώθησε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ για ίδρυση ιδιωτικών Κέντρων Υγείας. Είναι αλήθεια ότι γενικότερα η ΝΔ δε διαφωνούσε με το χαρακτήρα των μέτρων του ΠΑΣΟΚ. Η κριτική της περιορίστηκε στον τρόπο εφαρμογής, στους ρυθμούς υλοποίησης, δημαγωγώντας με αφορμή τα προβλήματα που δημιουργούσε αυτή η πολιτική στα λαϊκά στρώματα.

Φυσικά η ΝΔ γνωρίζει ότι αυτά τα μέτρα που παίρνει ή σκοπεύει να πάρει θα έχουν αρνητικές επιπτώσεις στους εργαζόμενους, στα πλατιά λαϊκά στρώματα. Αναζητά κοινωνικές συμμαχίες προκειμένου να εξασφαλίσει και τη συναίνεση των εργαζομένων στην Υγεία για το προχώρημα της πολιτικής της. Ετσι, συνδυάζει την επανακοστολόγηση των υπηρεσιών με τη δυνατότητα κατανομής ενός μέρους από τα προκύπτοντα έσοδα στο προσωπικό. Ουσιαστικά βάζει το ζήτημα του κινήτρου απόδοσης και τη λογική ότι ο μισθός, οι αποδοχές εξαρτώνται από το πόσα περισσότερα θα πάρει από αυτόν που έχει ανάγκη τις υπηρεσίες υγείας και χωρίς βέβαια να επιβαρύνει τον εργοδότη.

Στην ίδια λογική κινείται και ο πρόσφατος νόμος για τη δημιουργία της Ενωσης Νοσηλευτών Ελλάδας. Προβάλλει την «αναβάθμιση» των Νοσηλευτών με τη δημιουργία αυτού του συμβουλευτικού οργάνου στα πλαίσια του Υπουργείου, βάζοντας σαν προϋπόθεση τη συναίνεση, την αποδοχή και τη συμβολή στη διαμόρφωση και εφαρμογή της αντιλαϊκής πολιτικής στον τομέα της Υγείας. Για ποια αναβάθμιση όμως μπορεί να μιλάει η ΝΔ, όταν η πολιτική αυτή, την οποία προώθησαν στο παρελθόν και οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, έχει δημιουργήσει 25.000 κενές οργανικές θέσεις, όταν με βάση τις ασφαλιστικές ανατροπές θα δουλεύουν μέχρι τα βαθιά γεράματα, όταν δημιουργεί νοσηλευτές τριών και τεσσάρων ταχυτήτων;

Η Νέα Δημοκρατία θέτει το μεγαλεπήβολο στόχο της διαφάνειας, των κανόνων, του νοικοκυρέματος στο χώρο της Υγείας. Μάλιστα προωθεί και «ανεξάρτητα» όργανα γι’ αυτούς τους στόχους. Κατά τη γνώμη μας, δεν πρόκειται για αυταπάτη αλλά για συνειδητή απάτη προς τα λαϊκά στρώματα. Αφού στα πλαίσια αυτού του συστήματος που υπηρετεί το κέρδος, όλα επιτρέπονται, όλα τα «δύσοσμα» φαινόμενα είναι παράγωγα αποτελέσματα αυτού του πλαισίου και στην καλύτερη των περιπτώσεων μπορεί κάπως να τα περιορίσουν.

Οσον αφορά την κατάργηση της λίστας των συνταγογραφούμενων φαρμάκων, έρχεται να λύσει προβλήματα του ελεύθερου ανταγωνισμού των φαρμακευτικών εταιρειών κατά κύριο λόγο. Οι ασφαλισμένοι δεν έχουν να ωφεληθούν τίποτα από αυτό. Ετσι και αλλιώς παραμένει η συμμετοχή τους στην αγορά των φαρμάκων και μάλιστα με βάση τις νέες, επανακοστολογημένες προς τα πάνω τιμές. Εκτός από αυτό θα προστεθεί και το πλαφόν δαπάνης φαρμάκων που θα δικαιούται ο ασφαλισμένος, πέραν του οποίου η επιβάρυνση βαρύνει τον ίδιο. Επίσης οι περικοπές θα προέλθουν και από τον επανακαθορισμό των παθήσεων, για τις οποίες ο ασφαλιστικός οργανισμός αναλαμβάνει πλήρως τις δαπάνες των φαρμάκων.

Η Νέα Δημοκρατία έχοντας την ίδια πολιτική κατεύθυνση με το ΠΑΣΟΚ, διατηρεί και αξιοποιεί το σύνολο σχεδόν του θεσμικού πλαισίου που δημιούργησε η προηγούμενη κυβέρνηση. Ερχεται να συνεχίσει και να ολοκληρώσει ένα σύστημα υπηρεσιών Υγείας, στη βάση της πλήρους εμπορευματοποίησης και ιδιωτικοποίησης. Ενα σύστημα που δε θα έχει σχέση ακόμα και με αυτό το ανεπαρκές δημόσιο σύστημα που γνώρισαν οι εργαζόμενοι τα προηγούμενα χρόνια. Με δεδομένη αυτήν την πολιτική και τις επιπτώσεις της για τα λαϊκά στρώματα δεν πρέπει ούτε αυταπάτες να υπάρχουν ούτε περίοδος αναμονής.

Η εργατική τάξη, τα φτωχά λαϊκά στρώματα της πόλης και του χωριού πρέπει να αντιτάξουν στη στρατηγική του κεφαλαίου ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διεκδίκησης που θα υπηρετεί τα δικά τους συμφέροντα. Πλαίσιο τέτοιο που θα παίρνει υπόψη του το σύνολο των λαϊκών αναγκών για υπηρεσίες Υγείας και όχι τι «χωράει» στα πλαίσια της σημερινής πολιτικής.

Η θέση του ΚΚΕ για την Υγεία είναι ενιαία και σαν τέτοια την προβάλλει και την προωθεί. Η πάλη για την υλοποίησή της εντάσσεται στη συνολική πάλη για αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών, που θα επιτρέψουν να εφαρμοστεί η λαϊκή οικονομία, σε συνθήκες λαϊκής εξουσίας. Αυτή η πάλη μπορεί να ενισχύσει την αντίσταση στη σημερινή αντιλαϊκή πολιτική, μπορεί να έχει και ορισμένες προσωρινού χαρακτήρα κατακτήσεις.

Τα βασικά σημεία της θέσης μας είναι τα εξής:

- Είμαστε υπέρ του Ενιαίου Δημόσιου Δωρεάν συστήματος Υγείας, το οποίο αποτελεί μέρος του κοινωνικο-ασφαλιστικού συστήματος. Αναπτυγμένο και στα τρία επίπεδα πρωτοβάθμιο, δευτεροβάθμιο και τριτοβάθμιο, καθώς και στην επείγουσα ιατρική, προσανατολισμένο στην πρόληψη.

Στην ανάπτυξή του παίρνουμε υπόψη πληθυσμιακά, γεωγραφικά, επιδημιολογικά και άλλα χαρακτηριστικά.

Βάση του πρωτοβάθμιου επιπέδου αποτελεί το Κέντρο Υγείας αστικού και αγροτικού τύπου. Συνδέεται με τις ανάγκες της οικογένειας, του παιδιού, της μητέρας, των τόπων δουλιάς, των σχολείων, των αθλητικών χώρων, της γειτονιάς. Σε αυτά μπορούν να ενταχθούν όλοι οι ελεύθεροι επαγγελματίες γιατροί.

- Κατάργηση κάθε επιχειρηματικής δράσης. Ενταξη όλων των ιδιωτικών μονάδων που πληρούν τις προϋποθέσεις στο Δημόσιο Κρατικό Κοινωνικό σύστημα. Απορρίπτουμε τη συνύπαρξη Δημόσιου-Ιδιωτικού τομέα γιατί αυτή λειτουργεί υπέρ της επιχειρηματικής δράσης.

- Κατάργηση κάθε εισφοράς των εργαζομένων και των οικογενειών τους στον κλάδο Υγείας. Η χρηματοδότηση γίνεται από τον κρατικό προϋπολογισμό και τους εργοδότες. Η κάλυψη με υγειονομικές υπηρεσίες γίνεται πλήρως και, χωρίς προϋποθέσεις, για όλους.

- Το σύστημα αυτό διαθέτει την αναγκαία υλικοτεχνική υποδομή, επαρκή στελέχωση σε αριθμό και ειδικότητες, με κριτήριο την πλήρη κάλυψη των αναγκών όπως αυτές καθορίζονται κάθε φορά.

- Ολο το προσωπικό είναι πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης με ικανοποιητικές αμοιβές. Με κρατική ευθύνη στην εξασφάλιση της διαρκούς επιμόρφωσης και επιστημονικής εξέλιξης.

- Ανάπτυξη κρατικής βιομηχανίας φαρμάκου, βιοτεχνολογίας και αναλώσιμου υλικού.



Ο Γιώργος Νάνος είναι μέλος του Τμήματος Υγείας-Πρόνοιας της ΚΕ του ΚΚΕ.