ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Στο πρώτο τρίμηνο του 2013 πραγματοποιήθηκαν οι μεγαλύτερες σε διάρκεια αγροτικές κινητοποιήσεις της τελευταίας δεκαετίας στην Ελλάδα. Οι κινητοποιήσεις συντονίστηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους σε πανελλαδικό επίπεδο με ενιαίο πλαίσιο αιτημάτων και δράσης. Η πείρα από τις κινητοποιήσεις προσφέρεται για πλούσια συμπεράσματα, τόσο από τη δράση που αναπτύχθηκε για την επιτυχία τους, όσο και από τις παρακαταθήκες που άφησαν για την παραπέρα ενίσχυση των δυνάμεων της ΠΑΣΥ, την ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος των αγροτών σε αγωνιστική - αντιμονοπωλιακή κατεύθυνση.

Στο πλαίσιο αυτό η Συντακτική Επιτροπή της ΚΟΜΕΠ απευθύνθηκε στους σ. Βαγγέλη Μπούτα και Ρίζο Μαρούδα, μέλη της ΚΕ του ΚΚΕ και του Τμήματος Αγροτικής Πολιτικής της ΚΕ, στελέχη του αγροτικού κινήματος, για να συζητήσει την πείρα που βγαίνει από την οργάνωση, αλλά και την πραγματοποίηση αυτών των κινητοποιήσεων.

 

ΚΟΜΕΠ: Ποια είναι η εκτίμηση για το εύρος και τη δυναμική των αγροτικών κινητοποιήσεων του περασμένου Φλεβάρη και πώς εκτιμάτε την εξέλιξη στις διαθέσεις των αγροτών;

 

Ρίζος Μαρούδας: Οι αγροτικές κινητοποιήσεις στο πρώτο τρίμηνο του 2013 ήταν οι μεγαλύτερες της τελευταίας 10ετίας, στο μεγαλύτερο μέρος τους συντονίστηκαν σε πανελλαδικό επίπεδο με ενιαίο πλαίσιο αιτημάτων και δράσης. Πήραν κυρίως τη μορφή πάλης των μπλόκων με τρακτέρ σε κεντρικούς δρόμους, χωρίς να εμποδίζεται η μετακίνηση στην Εθνική Οδό, και διάρκεσαν περισσότερο από ένα μήνα, από τις 28 του Γενάρη έως τις 5 του Μάρτη, αλλά συνδυάστηκαν και με άλλες μορφές δράσης. Αγροτοσυνδικαλιστές από ομοσπονδίες και αγροτικούς συλλόγους που συσπειρώνονται στην ΠΑΣΥ πολύ νωρίτερα είχαν εντοπίσει και συζητήσει την αναγκαιότητα αυτών των κινητοποιήσεων, πήραν πρωτοβουλίες συζήτησής τους με τους αγρότες, ανέδειξαν τα αίτια των οξύτατων προβλημάτων και τον αγωνιστικό δρόμο για τη λύση τους, αν και δε φαίνονταν καθαρά οι διαθέσεις στήριξης μαζικών κινητοποιήσεων και σε διάρκεια.

Μέχρι τις αρχές του Δεκέμβρη του 2012 αυτό που φαινόταν ήταν ότι δύσκολα θα εκδηλώνονταν κινητοποιήσεις με την παλιά μορφή των μπλόκων (κλείσιμο δρόμων), ενώ ως ένα βαθμό φαινόταν ότι είχε περάσει το κλίμα που καλλιεργούσαν η κυβέρνηση και το υποταγμένο κίνημα «ότι οι αγρότες τα βολεύουν καλύτερα, έχουν λιγότερες συνέπειες από την οικονομική κρίση σε σχέση με τα άλλα λαϊκά στρώματα και την εργατική τάξη», συνεπώς δε θα συμμετείχαν σε δυναμικές κινητοποιήσεις ή ακόμα επικαλούνταν την αναποτελεσματικότητα, «και να βγούμε στα μπλόκα, δεν πρόκειται να πάρουμε τίποτα».

Ωστόσο άλλαξε γρήγορα αυτό το κλίμα και φάνηκε ότι υπήρχαν διαθέσεις, οι οποίες εκδηλώνονταν σε συγκεντρώσεις και ιδιαίτερα στα συλλαλητήρια της Καρδίτσας και των Φαρσάλων τον περασμένο Δεκέμβρη. Η πανθεσσαλική σύσκεψη, που έγινε το Γενάρη στον Παλαμά, ήταν μαζικότατη, έδειξε ότι υπήρχε αποφασιστικότητα για κινητοποιήσεις με τρακτέρ και αυτό ενισχύθηκε μετά από τη συνάντηση του κλιμακίου των ενωτικών ομοσπονδιών αγροτικών συλλόγων Θεσσαλίας με τον υπουργό Γεωργίας. Παρόμοιες διαθέσεις φάνηκαν και στην Κρήτη.

Εχει σημασία να προσέξουμε το εξής ζήτημα: Για τα οξυμένα προβλήματα των αγροτών μιλούσαν όλες οι δυνάμεις, για την ανάγκη όμως αγωνιστικών κινητοποιήσεων μιλούσαν μόνο οι δυνάμεις της ΠΑΣΥ, πρόβαλλαν την ανάγκη της οργάνωσης αγώνων αντίδρασης-διεκδίκησης συντονισμένων σε νομαρχιακό, περιφερειακό, πανελλαδικό επίπεδο, έστω να δοθεί συνέχεια σε κινητοποιήσεις, διαμαρτυρίες-καταλήψεις που είχαν προηγηθεί, π.χ. από τους κτηνοτρόφους, για τα χαράτσια του ΕΛΓΑ, της ΑΤΕ, για το 5€ σε νοσοκομεία, τα τιμολόγια της ΔΕΗ κ.ά..

 

ΚΟΜΕΠ: Ποιοι παράγοντες επέδρασαν σ’ αυτήν την αλλαγή των διαθέσεων;

 

Βαγγέλης Μπούτας: Στο τέλος κάθε χρονιάς η αγροτιά μετράει τι έχει και τι δεν έχει στο χέρι, για να μπορέσει να προγραμματίσει την επόμενη χρονιά, τι θα καλλιεργήσει και αν μπορεί να το κάνει. Ταυτόχρονα ο χειμώνας είναι εποχή που πιο εύκολα μπορούν να πραγματοποιηθούν κινητοποιήσεις, αφού οι αγροτικές δραστηριότητες είναι πολύ περιορισμένες όσον αφορά μια σειρά αγροτικά προϊόντα, κυρίως στη Θεσσαλία και τη Β. Ελλάδα.

Το 2012 ήταν ακόμη δυσκολότερη χρονιά, αφού η παραγωγή στο βαμβάκι ήταν μειωμένη, οι επιδοτήσεις και αποζημιώσεις πετσοκομμένες (ΕΛΓΑ, ΟΣΔΕ, χρέη κ.ά.) και με μεγάλη χρονική καθυστέρηση. Είχαν ήδη επιδεινωθεί οι προϋποθέσεις χρηματοδότησης, αφού το «καλό» κομμάτι της ΑΤΕ εξαγοράστηκε από την Τράπεζα Πειραιώς, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης, αλλά και της επιτάχυνσης των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων ή και των δεσμεύσεων στο μνημόνιο, δηλαδή χωρίς βραχυπρόθεσμα δάνεια και με τα μονοπώλια των αγροτικών εφοδίων να μην πουλούν με πίστωση, όπως τα περασμένα χρόνια, παρά με προκαταβολή. Ετσι τα χρέη έπνιγαν την αγροτιά. Αυτή η κατάσταση πυροδότησε το αγωνιστικό κλίμα, συνέβαλε στο να γενικευτεί η διάθεση για κινητοποιήσεις. Επίσης επέδρασε η μεγάλη αύξηση τιμών στην ενέργεια. Είναι πολύ βασικό ζήτημα το φτηνό αγροτικό πετρέλαιο που είχαν οι αγρότες, αφού το χρησιμοποιούν στις περισσότερες εργασίες τους. Πρόβλημα ήταν και η αύξηση στο ρεύμα, που σε συνδυασμό με κλοπές μετασχηματιστών έκαναν αδύνατη την άρδευση. Δηλαδή το μεγαλύτερο μέρος των αγροτών βρέθηκε αντιμέτωπο με αύξηση του κόστους παραγωγής, μείωση του εισοδήματος, αύξηση χρεών και αδυναμία εξυπηρέτησής τους, με αποτέλεσμα ν’ αφήσουν χωράφια ακαλλιέργητα.

Σε αυτό το έδαφος ωρίμασε η απόφαση για να βγουν οι αγρότες με τρακτέρ στον εθνικό δρόμο. Η κυβέρνηση και οι συμβιβασμένοι αγροτοσυνδικαλιστές προφανώς το εκτιμούσαν αυτό και κινητοποιήθηκαν για να έχουν έλεγχο και πρωτιά τα τρακτέρ που ήταν υπό τον έλεγχό τους στα «Πράσινα Φανάρια» -και στην Κουλούρα- χωρίς όμως γενικότερη επίδραση.

Επίδραση άσκησε ο όγκος των τρακτέρ στη Νίκαια, που συντονισμένα βγήκαν στις 28 του Γενάρη. Η συγκρότηση του μπλόκου της Νίκαιας ήρθε ως αποτέλεσμα έντονης δράσης των ομοσπονδιών που συσπειρώνονται με την ΠΑΣΥ, που αναπτύχθηκε το προηγούμενο διάστημα και που ανά εξάμηνο γίνονταν όλο και πιο καθαρά τα μικρά, επίπονα, βασανιστικά βήματα για να σηκωθεί το αγροτικό κίνημα, να συγκροτηθούν πυρήνες συνδικαλισμένων αγροτών, να συνδεθούν μεταξύ τους συγκροτώντας την ΠΑΣΥ σε διάφορες περιοχές όπου δεν είχε πριν συγκροτημένες δυνάμεις. Το μπλόκο της Νίκαιας σηματοδότησε τις κινητοποιήσεις, και με τον όγκο συμμετοχής, ξεπερνώντας συνολικά στη Θεσσαλία τα 1.000 τρακτέρ, και με το πλαίσιο, επηρεάζοντας στη συνέχεια τις διαθέσεις για κινητοποίηση και σε άλλες περιοχές.

Το ξεκίνημα δεν ήταν εύκολο, καθώς τα τρακτέρ εμποδίστηκαν από τα ΜΑΤ να βγουν στην Εθνική Οδό. Σε αυτήν την κινητοποίηση μπήκαν μέσα και νέες δυνάμεις που χαρακτηρίζονταν από ανυπομονησία που εκφράστηκε με διάθεση ασχεδίαστης, απροετοίμαστης σύγκρουσης που έχει και τον κίνδυνο ο αγώνας να διαλυθεί πριν να κάνει τον κύκλο του. Η εμπειρία και οι σωστοί χειρισμοί επέτρεψαν να στηθεί μπλόκο λίγα μέτρα από την Εθνική Οδό, να ενισχυθεί και να απεγκλωβιστεί η κινητοποίηση από μια μορφή πάλης που θα οδηγούσε σε αδιέξοδο, χρησιμοποιήθηκαν συνδυασμένα κι άλλες μορφές δράσεις (ολιγόωρες καταλήψεις του εθνικού δρόμου, άνοιγμα διοδίων, που συχνά οδηγούσε σε σύγκρουση με ΜΑΤ). Γίνονταν γενικές συνελεύσεις τακτικά και έπαιρναν μέτρα γρήγορης ενημέρωσης των αγροτών για τις αποφάσεις, με αποτέλεσμα τη μαζική στήριξη στην υλοποίησή τους. Η προπαγάνδιση των κινητοποιήσεων, των αιτημάτων τους και από τα ΜΜΕ, αλλά και η άμεση επικοινωνία με αγροτικούς συλλόγους, ομοσπονδίες, ομάδες αγροτών σε όλη την Ελλάδα, συνέβαλε στο να κινητοποιηθούν και σε άλλες περιοχές, κυρίως εκεί που υπήρχαν δυνάμεις, προϋπήρχε σχετική προετοιμασία, επιταχύνοντας την εκδήλωση ήδη σχεδιασμένων κινητοποιήσεων, το προχώρημα συντονισμού στη δράση.

Μπλόκα και κινητοποιήσεις σε αυτές τις 30 περίπου μέρες έγιναν σχεδόν σε όλη τη χώρα. Ακόμη και στα νησιά, π.χ. στη Ρόδο που υπήρχαν δύο μπλόκα, εκ των οποίων το ένα κράτησε μέχρι τις 20 του Φλεβάρη και σήμερα υπάρχει μαγιά αγροτικού συλλόγου. Θα ήταν περισσότερα αν δεν εμποδιζόταν από τα ΜΑΤ η μετακίνηση των τρακτέρ στον Εβρο, τη Χαλκίδα κ.α.

Το γενικό κλίμα επέδρασε ώστε να βγουν σε κινητοποιήσεις και συνδικαλιστές κυβερνητικών κομμάτων που δεν είχαν τέτοιο προσανατολισμό, αλλά υπήρχε πίεση από τα κάτω, από τους αγρότες.

 

ΚΟΜΕΠ: Συχνά ακούγεται το επιχείρημα ότι οι μικροί και φτωχοί αγρότες δε συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις, ότι τα μπλόκα τα στήνουν οι μεγάλοι και πλούσιοι αγρότες. Πώς το σχολιάζετε;

 

Βαγγέλης Μπούτας: Η διαστρωμάτωση που υπάρχει στην αγροτιά διαμορφώνει και διαφορετικά συμφέροντα ανάμεσα στους φτωχούς, τους μεσαίους και τους πλούσιους αγρότες. Η διαπάλη στο αγροτικό κίνημα είναι αντανάκλαση τέτοιων αντιθέσεων. Βασικό κριτήριο για την κατάταξη των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και αντίστοιχα των αγροτών σε φτωχούς, μεσαίους και πλούσιους είναι η δυνατότητα να έχουν ή όχι διευρυμένη αναπαραγωγή, να κάνουν συσσώρευση. Θεωρούμε ότι αγροτικές εκμεταλλεύσεις με ΤΑΚ* (Τυπικό Ακαθάριστο Κέρδος) κάτω των 48.000€ δε διασφαλίζουν τέτοια δυνατότητα.

Σήμερα, μεγάλο μέρος μεσαίων αγροτών, από την άποψη έκτασης γης, συγκέντρωσης ορισμένων μηχανημάτων κλπ., δεν μπορεί να εξασφαλίσει συσσώρευση, πολύ περισσότερο δυσκολεύεται να ξεκινήσει εκ νέου την παραγωγική διαδικασία. Σε αυτό συνέβαλαν και οι αυξήσεις στα αγροτοεφόδια, στους φόρους, στα χαράτσια, που αυξάνουν το κόστος παραγωγής υπέρμετρα, ενώ οι τιμές του παραγωγού καθηλώνονται ή μειώνονται. Μικροί και μεσαίοι αγρότες νιώθουν ότι οδηγούνται στην καταστροφή. Υπάρχουν χρέη, «κανόνια» και δραστική μείωση του εισοδήματος, βρίσκονται πολύ κοντά, ως επόμενη φάση, σε μαζικές κατασχέσεις -ήδη έχουν ξεκινήσει- και το αντιλαμβάνονται. Ωστόσο στις κινητοποιήσεις, όπως και στα προηγούμενα χρόνια, πήραν μέρος κυρίως οι μεσαίοι αγρότες που βλέπουν πιο άμεσα την απειλή της καταστροφής τους, γιατί οι ουσιαστικά μικροί έχουν τόσο περιορισμένη παραγωγή, που λειτουργεί συμπληρωματικά στο εισόδημά τους, το οποίο προέρχεται και από άλλες εργασίες, π.χ. μερικών μηνών δουλειά σε τουρισμό, σε τυποποιητήρια κ.ά. Βέβαια, υπάρχουν και διαφορές από περιοχή σε περιοχή, π.χ. στην Κρήτη συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις κτηνοτρόφοι που είναι κυρίως μικροί.

Η πλειοψηφία όσων συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις ήταν μεσαίοι, αλλά και μεσίτες που είναι οι ίδιοι αγρότες και προέτρεπαν και άλλους αγρότες με τους οποίους συναλλάσσονται να κινητοποιηθούν. Σε μερικά μπλόκα πήραν μέρος και οι Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών με τους προέδρους τους (Αργολίδα, Αχαΐα, Ηράκλειο) μαζί με τους αγρότες που επηρεάζουν.

Σε ορισμένες περιπτώσεις πήραν μέρος και μεγάλοι αγρότες, ακόμη και φραουλάδες κ.ά. Σε αυτές τις κινητοποιήσεις ήταν πολύ περιορισμένα τα μπλόκα στα οποία να κυριαρχούσαν οι μεγαλοαγρότες, με αποτέλεσμα να περιοριστεί και η μαζικότερη επίδραση του πλαισίου των αιτημάτων τους σε σύγκριση με τις κινητοποιήσεις προηγούμενων χρόνων. Τότε, το 2010-2011, π.χ. κυριαρχούσε το αίτημα να δίνονται οι επιδοτήσεις αποκλειστικά στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες (Τέμπη, Πλατύκαμπος το 2010). Τώρα ένα μέρος των δυνάμεών τους συμπαρατάχτηκε στα μπλόκα που συντόνιζαν δυνάμεις που εκφράζονται με την ΠΑΣΥ. Μπλόκα που κυριαρχούσαν οι μεγαλοαγρότες εμφανίστηκαν λίγα και με περιορισμένες δυνάμεις, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα (Δράμα, Σέρρες όπου ο μέσος κλήρος είναι μεγαλύτερος από το μέσο όρο της χώρας) που εκφράζονταν από το Πανελλαδικό Συντονιστικό (δυνάμεις της ΓΕΣΑΣΕ και της ΣΥΔΑΣΕ) και είχαν προνομιακή συνάντηση με τον πρωθυπουργό Α. Σαμαρά. Οι δυνάμεις αυτές δήλωναν ότι συμφωνούν με το πλαίσιο αιτημάτων της Νίκαιας (για τα χαράτσια, τα χρέη, το πετρέλαιο), ωστόσο αυτό που ήθελαν ήταν να πιέσουν -και το πρόβαλαν- να πληρωθούν οι μεγάλοι κονσερβάδες, Ομάδες Παραγωγών Βιομηχανικού Ροδάκινου. Αν και το επιδίωξαν, δεν κατάφεραν να παίξουν το διασπαστικό ρόλο των προηγούμενων χρόνων, ήταν πιο αποδυναμωμένοι, είχαν εσωτερικές αντιθέσεις και έντονη αμφισβήτηση από αγρότες που τα προηγούμενα χρόνια τους ακολουθούσαν. Αποκαλύφθηκαν και απομονώθηκαν στην 1η συνάντηση της Νίκαιας, στις 10 Φλεβάρη 2013, όπου συμμετείχαν 35 μπλόκα -σχεδόν όλα, πλην της Κουλούρας στην Ημαθία που έκφραζε άμεσα τη ΓΕΣΑΣΕ- και φάνηκαν ξεκάθαρα οι διαφορετικές απόψεις και στόχοι από εκείνους του Πανελλαδικού Συντονιστικού, όπως αποκαλούνταν οι δυνάμεις που προσπαθούν να φτιάξουν μία νέα ΓΕΣΑΣΕ, αφού η προηγούμενη έχει χρεοκοπήσει - οικονομικά και συνδικαλιστικά. Είχαν διαχειριστικό πλαίσιο αιτημάτων, χωρίς να έρχονται σε σύγκρουση με την ΚΑΠ και την κυβερνητική πολιτική, γι’ αυτό έτυχαν ιδιαίτερης υποδοχής στις συναντήσεις με τους αρχηγούς των κομμάτων της συγκυβέρνησης. Οι ομοσπονδίες στο μπλόκο της Νίκαιας αποφασιστικά τους αποκάλυψαν και τους καταγγείλανε, δηλαδή ανοίξαμε μέτωπο μαζί τους και η πλειοψηφία των παρόντων κατάλαβε το ρόλο που πάνε να παίξουν. Ετσι απεγκλωβίστηκαν δυνάμεις που τους ακολουθούσαν από Δομοκό, Βοιωτία και Πελοπόννησο.

Το θετικό λοιπόν στοιχείο των φετινών αγροτικών κινητοποιήσεων είναι το γεγονός ότι οι μεσαίοι αγρότες κατάφεραν να διαμορφώσουν το δικό τους πλαίσιο σε αγωνιστική κατεύθυνση σε αντίθεση με τις κινήσεις και τις πρωτοβουλίες των μεγαλοαγροτών, οι επιδιώξεις των οποίων κυριαρχούσαν σε προηγούμενες κινητοποιήσεις τόσο στα αιτήματα όσο και στην οργάνωση και στις μορφές πάλης. Για παράδειγμα, τέτοια αιτήματα προηγούμενες χρονιές ήταν: Αποκλειστικά οι επιδοτήσεις στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες -όπως τους ορίζει ο νόμος- που σημαίνει αποκλεισμός μικρών αγροτών που κάνουν μεροκάματα στον τουρισμό, στην οικοδομή κ.α. για να επιβιώσουν.

Αντίθετα, τώρα είδαν πιο καθαρά τι σημαίνει ΚΑΠ, τι σημαίνει ότι βιομήχανοι, έμποροι, τράπεζες διαμορφώνουν το κόστος παραγωγής τους και τις τιμές πώλησης του προϊόντος τους που οδηγεί όλο και περισσότερο σε συρρίκνωση του αγροτικού εισοδήματος, στην προοπτική να καταστραφούν. Βέβαια, βλέπουν αυτούς τους κινδύνους, αλλά δυσκολεύονται με καθαρότητα και αποφασιστικότητα να συγκρουστούν με την καπιταλιστική ιδιοκτησία, γιατί υπερασπίζονται την ατομική ιδιοκτησία στη γη, σε μηχανικά μέσα, ακόμα και στη χρησιμοποίηση μισθωτής εργασίας, έστω εποχικής.

 

ΚΟΜΕΠ: Το μπλόκο της Νίκαιας αποτέλεσε το κέντρο αυτών των κινητοποιήσεων. Θα θέλαμε να μας πείτε ορισμένα πράγματα παραπάνω, πώς εξασφαλίστηκε η μαζικότητα που είχε, πώς οργανώθηκε;

 

Βαγγέλης Μπούτας: Το πρώτο βήμα ήταν η πανθεσσαλική σύσκεψη των τριών ομοσπονδιών στον Παλαμά, το Σεπτέμβρη του 2012. Συμμετείχαν περίπου 70 εκπρόσωποι ομοσπονδιών, αγροτικών συλλόγων και αγρότες, σχετικά ικανοποιητικός αριθμός για την περίοδο που πραγματοποιήθηκε. Βγήκε ένα πρόγραμμα συσκέψεων, περιοδειών, επαφών στα χωριά. Σε κάποια χωριά της Καρδίτσας εκφράστηκε στην πορεία μεγαλύτερη αγωνιστική διάθεση, με αποτέλεσμα και άλλα χωριά του Νομού να συμμετέχουν σταδιακά στην πορεία προς το νομαρχιακό συλλαλητήριο. Μέσα από συνεχείς συνεδριάσεις των ομοσπονδιών και περιοδείες αποφασίστηκε -παρά τις δυσκολίες- να πραγματοποιηθούν 3 συλλαλητήρια, στην Καρδίτσα και στα Τρίκαλα στις 10 του περασμένου Δεκέμβρη και στα Φάρσαλα στις 13 Δεκέμβρη.

Τα συλλαλητήρια ήταν πετυχημένα, έδειξαν το μέγεθος του προβλήματος και ταυτόχρονα ανέβηκε η αγωνιστική διάθεση. Στην Καρδίτσα συμμετείχαν πάνω από 150 τρακτέρ με 500 αγρότες, στα Τρίκαλα 100 αγρότες χωρίς τρακτέρ και στα Φάρσαλα 65 τρακτέρ με 250 αγρότες. Πολλοί αγρότες κρατούσαν στάση αναμονής, δεν έβγαλαν τα τρακτέρ, αλλά συμμετείχαν για ν’ ακούσουν και -βλέποντας και τη συμμετοχή των τρακτέρ- δημιουργήθηκαν πιο θετικές διαθέσεις για συνέχιση των κινητοποιήσεων.

Μετά από τα συλλαλητήρια έγινε κοινή συνεδρίαση των ομοσπονδιών και αποφασίστηκε να γίνει πανθεσσαλική σύσκεψη στις 10 Γενάρη, δείχνοντας πλέον καθαρά ότι ο προσανατολισμός ήταν κινητοποίηση στην Εθνική Οδό.

Το γεγονός ότι δεν μπορέσαμε να φτάσουμε στην Εθνική Οδό δημιούργησε απογοήτευση την πρώτη ημέρα, ιδιαίτερα στους νεότερους ηλικιακά που την έβλεπαν ως πιο δυναμική μορφή αγώνα. Τη δεύτερη ημέρα το σπάσιμο του αποκλεισμού των ΜΑΤ με οργανωμένο σχέδιο των ομοσπονδιών, η 15λεπτη συμβολική συνέλευση στην Εθνική Οδό, η απόδειξη ότι μπορούμε να πατήσουμε την Εθνική Οδό εκεί που ήμασταν έστω και πεζή, αντέστρεψε την κατάσταση της πρώτης ημέρας, υπήρξαν διαθέσεις συνέχισης του αγώνα. Με αυτές τις ενέργειες των αγροτών στήθηκε το μπλόκο στη Νίκαια που κράτησε 30 μερόνυχτα, ο πιο μακρόχρονος απ’ όλους τους αγώνες με τη μορφή του μπλόκου που έγινε τα τελευταία χρόνια. Μέρα με τη μέρα οι αγρότες που συμμετείχαν έβλεπαν τη σημασία που είχε η κινητοποίηση για ν’ ασκήσει πίεση στην κυβέρνηση, ότι σημασία είχε να εκδηλώνονται κι άλλες κινητοποιήσεις, όπως των μισθωτών, η προοπτική της απεργίας που είχαν εξαγγείλει για τις 20 Φλεβάρη.

 

Ρίζος Μαρούδας: Προσπαθήσαμε και πετύχαμε να μην είναι ένα στατικό μπλόκο, αλλά να έχει συνεχή δράση ώστε να κατανοείται καλύτερα η ανάγκη για εναλλασσόμενες μορφές πάλης, καθώς και για την προώθηση της κοινής δράσης με την εργατική τάξη και άλλα λαϊκά στρώματα. Οι προσπάθειες ν’ ανεβαίνουμε στην Εθνική Οδό σε ευθεία σύγκρουση με τα ΜΑΤ, το άνοιγμα των διοδίων, οι συμβολικές συγκεντρώσεις και καταλήψεις που έγιναν σε ΕΛΓΑ - ΟΠΕΚΕΠΕ και με μικρότερη συμμετοχή προς το τέλος της κινητοποίησης στη ΔΕΗ, οι συγκεντρώσεις στην πόλη και στην απεργία αυτόν το στόχο εξυπηρετούσαν. Εκτιμάμε ότι κατανοήθηκαν καλύτερα από τους αγρότες ζητήματα όπως η εναλλαγή των μορφών πάλης, το μακρόχρονο του αγώνα, ο συσχετισμός δύναμης, η σημασία της μαζικότητας, της οργάνωσης των αγροτών για να υπάρχουν κατακτήσεις.

Η συμμετοχή ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες κρίνεται πολύ ικανοποιητική και ήταν σαφώς μεγαλύτερη εκείνης του 2009 και του 2010 στον ίδιο κόμβο. Την πρώτη ημέρα ήταν περίπου 700 τρακτέρ, τις επόμενες ημέρες το μπλόκο ενισχυόταν συνεχώς, με αποτέλεσμα να φτάσει περίπου τα 900 τρακτέρ.

Χαρακτηριστικό στοιχείο του φετινού μπλόκου ήταν η μεγάλη συμμετοχή νέων αγροτών από πολλά χωριά, που δείχνει από τη μια το μέγεθος του προβλήματος επιβίωσης και από την άλλη την απουσία εναλλακτικής λύσης με την ανεργία να καλπάζει. Ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι πως ένα μεγάλο μέρος από τα τρακτέρ της Λάρισας που φέτος συμμετείχαν στο μπλόκο της Νίκαιας, τα προηγούμενα χρόνια βρίσκονταν στα Τέμπη συντεταγμένα με την Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών της Λάρισας, που σήμερα έχει χρεοκοπήσει.

Δίπλα στις Ομοσπονδίες, που είχαν την πρώτη ευθύνη και μαζεύονταν χωριστά, διαμορφώθηκαν και νομαρχιακές Επιτροπές Αγώνα, στις οποίες συσπειρώθηκαν και δυνάμεις που πήραν μέρος στο μπλόκο χωρίς να συμμετέχουν προηγούμενα στις ομοσπονδίες. Αυτές οι επιτροπές αποτελούνταν από τον εκπρόσωπο κάθε χωριού που συμμετείχε στην κινητοποίηση. Αυτή η πλατιά συμμετοχή απομόνωσε στην πράξη τη στοχευμένη προπαγάνδα κυβερνητικών και άλλων κομμάτων, ΜΜΕ, ότι το μπλόκο της Νίκαιας ήταν το «κόκκινο» μπλόκο ή ότι η ΠΑΣΥ επιδίωκε να «καπελώσει» το μπλόκο. Κάναμε ενημερωτικές συνελεύσεις σχεδόν κάθε ημέρα. Συνεδρίαζε η Επιτροπή Αγώνα του μπλόκου, αποφάσιζε, ενημέρωνε για τις αποφάσεις της στη συνέλευση και οι τελικές αποφάσεις στηρίζονταν στη μαζική θέληση. Υπήρχε συνεχής επαφή με τα μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων στο μπλόκο για οτιδήποτε προέκυπτε. Μπορεί να υπήρχαν διαφωνίες, διαφορετικές προσεγγίσεις, αλλά στο τέλος σχεδόν ομόφωνα παίρνονταν οι αποφάσεις και από την αρχή θέσαμε ως όρο σε όσα χωριά ήθελαν να συμμετέχουν ότι αυτός είναι ο τρόπος λειτουργίας του μπλόκου, ότι θα εκπροσωπούνταν μόλις έρχονταν με τα τρακτέρ και ότι -ανεξάρτητα από τις απόψεις χωριών- θα φεύγαμε όλοι μαζί όταν συλλογικά το αποφασίζαμε.

Αυτό συνέβαλε στο να είναι ανεβασμένο το κύρος των ομοσπονδιών, αλλά και των στελεχών της ΠΑΣΥ στο μπλόκο, να κερδηθεί μεγάλη εκτίμηση από τον κόσμο, εμπιστοσύνη ότι δε θα τους προδίναμε. Ο τρόπος που ήταν στημένο το μπλόκο, με σκηνές-στέκια χωριών ή ομάδων χωριών στις οποίες μαζεύονταν ο κύριος όγκος των αγροτών των χωριών, μας βοηθούσε στο να αντιλαμβανόμαστε και να παρεμβαίνουμε γρήγορα σε ό,τι συνέβαινε και συζητιόταν στις σκηνές. Αυτή η λειτουργία βοηθούσε και βοηθιόταν από τις Συντονιστικές Επιτροπές Καρδίτσας - Λάρισας, στις οποίες συμμετείχε αντίστοιχα εκπρόσωπος από κάθε χωριό. Και οι δύο μαζί συγκέντρωναν έναν αριθμό περίπου 40 αγροτών που δεν ανήκαν ή δεν ήταν μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων των Ομοσπονδιών. Είναι κόσμος που στήριζε τις κινητοποιήσεις από την αρχή, έπαιξε ρόλο στη συμμετοχή των χωριών και σήμερα συνεχίζουν τη δράση τους, είτε με τη συμμετοχή τους στην Ενωτική Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Καρδίτσας στις πρόσφατες εκλογές είτε με τη συγκρότηση νέων αγροτικών συλλόγων.

Με αυτόν τον τρόπο περίπου 60-70 συνδικαλιστές ενημερώνονταν άμεσα για κάθε ζήτημα, αποφάσιζαν και μπορούσαν να μεταφέρουν γρήγορα την όποια απόφαση ή ανοικτό ζήτημα στα χωριά και τους αγρότες που συμμετείχαν και αντίστροφα να φέρνουν στη συνεδρίαση την εικόνα από τη διάθεση και το τι συζητιόταν στα χωριά. Αυτό βοήθησε και την Επιτροπή Συντονισμού να έχει σαφή εικόνα των διαθέσεων.

 

ΚΟΜΕΠ: Ποια ήταν η στάση της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των κινητοποιήσεων;

 

Βαγγέλης Μπούτας: Η κυβέρνηση πήρε προληπτικά μέτρα για να εμποδίσει την εκδήλωση αγροτικών κινητοποιήσεων. Στη συνέχεια, όταν βγήκαν τα τρακτέρ, πίεσε να μην αποκλειστούν κεντρικές οδικές αρτηρίες και κατόπιν επιδίωξε να οδηγηθούν σε εκφυλισμό, αρνούμενη ν’ απαντήσει στο συντονιστικό των μπλόκων για ημερομηνία συνάντησης με τους υπουργούς - συνάντηση που τελικά έγινε με παρέμβαση του ΚΚΕ. Η κυβέρνηση δεν τα κατάφερε, στριμώχτηκε από τις αγροτικές κινητοποιήσεις που βρήκαν στήριξη στο λαϊκό παράγοντα. Χρησιμοποίησε διάφορα εργαλεία και κυρίως αυταρχισμό και καταστολή. Δεν της απόδωσαν και βγήκε λαβωμένη στη συνείδηση των αγροτών και των άλλων λαϊκών δυνάμεων.

Ο αυταρχισμός και η καταστολή χρησιμοποιήθηκαν πολύ πιο έντονα, όχι για να διαλύσουν συγκέντρωση-μπλόκο, αλλά λειτουργώντας με προληπτικό τρόπο. Δηλαδή εμπόδιζαν το σχηματισμό μπλόκου, καθώς τα ΜΑΤ απαγόρευαν τις μετακινήσεις τρακτέρ και τα γύριζαν πίσω, εμπόδιζαν τη συσπείρωση και κοινή κάθοδο στα σημεία συνάντησης, τα περιπολικά και οι κλούβες των ΜΑΤ έκαναν εμφανίσεις-περιπολίες μέσα στις πλατείες των χωριών που δεν είχαν πατήσει ποτέ. Αξιοποίησαν και το γεγονός ότι για μια σειρά αγρότες εκκρεμούν καταδικαστικές αποφάσεις από τη συμμετοχή τους σε κινητοποιήσεις τα προηγούμενα χρόνια.

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις ήταν θέμα συζήτησης για τους τρεις αρχηγούς των κομμάτων της κυβέρνησης σε αρκετές συναντήσεις τους στο διάστημα των κινητοποιήσεων. Μπορεί να μην έδωσε κάτι χειροπιαστό, όμως κάτω από την πίεση αναγκάστηκε να παραδεχτεί το δίκιο των αγροτών και να υποσχεθεί ότι μελετάει κάποιες μορφές φτηνότερης ενέργειας, όπως νυχτερινό ηλεκτρικό ρεύμα που δε θα ισχύει μόνο τη νύχτα, για αρδευόμενες εκτάσεις και όχι σε όλους τους αγρότες.

 

Ρίζος Μαρούδας: Οι δυνάμεις της ΝΔ στη Θεσσαλία κινήθηκαν με σκοπό να υπονομεύσουν το μπλόκο της Νίκαιας. Η αρχική πρόθεσή τους ήταν να δημιουργήσουν ένα δεύτερο μπλόκο στον κόμβο Πλατυκάμπου όπως το 2010 και να πάνε προς τα Τέμπη αν μπορούσαν αργότερα. Αυτό τους δίχασε, καθώς όσοι συμμετείχαν ήδη στο μπλόκο της Νίκαιας, αλλά και άλλοι αγρότες που ήταν στη σύσκεψη που οργάνωσαν πρότειναν έντονα να πάρουν απόφαση για συμμετοχή όλων στη Νίκαια. Μετά από αυτό διέρρευσαν στα ΜΜΕ ότι υπήρχε συνάντηση μαζί μας, μετά άτυπη συμφωνία για να προστεθούν κάποια αιτήματα και τέλος ότι θα υπήρχε κλιμάκωση στα Τέμπη. Διαψεύσαμε όλα αυτά και απευθύναμε κάλεσμα στους αγρότες που συμφωνούσαν με τα αιτήματα που είχαμε να έρθουν στο μπλόκο Νίκαιας χωρίς όρους και προϋποθέσεις. Τα στελέχη της ΝΔ προσπάθησαν να μαζέψουν τους αγρότες στον κόμβο Πλατυκάμπου κι εκεί να αποφασίσουν πού θα πάνε. Λέγανε ότι θα έρθουν στη Νίκαια, αλλά σκοπός τους ήταν να μαζέψουν αξιοπρεπή αριθμό τρακτέρ και να τα κρατήσουν στον Πλατύκαμπο. Ωστόσο, αντιπροσωπία από το μπλόκο της Νίκαιας τις προηγούμενες εβδομάδες είχε κάνει επισκέψεις-συζητήσεις στην περιοχή Πλατυκάμπου, ήδη είχαν ανταποκριθεί αγρότες, είχαν έρθει με τρακτέρ στο μπλόκο από την πρώτη ημέρα. Τελικά οι περισσότεροι αγρότες πείστηκαν να έρθουν στη Νίκαια, όχι σαν μπλόκο με άλλα αιτήματα για να διαπραγματευτούν, αλλά για να παλέψουν για τα προβλήματά τους ως αγρότες. Τα στελέχη της ΝΔ και της Ενωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών αναγκάστηκαν να τους ακολουθήσουν. Προσπάθησαν αρχικά να βάλουν τρικλοποδιές, όμως απομονώθηκαν από τους αγρότες, αλλά και από αυτούς που παλιότερα ήταν στη συντονιστική των Τεμπών. Ταυτόχρονα έγινε προσπάθεια από τον Περιφερειάρχη (ΝΔ) Θεσσαλίας και τους δημάρχους (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ κλπ.) να παρέμβουν στις αγροτικές κινητοποιήσεις.

 

ΚΟΜΕΠ: Ποια ήταν η στάση των άλλων κομμάτων και των δυνάμεών τους στο κίνημα των αγροτών;

 

Βαγγέλης Μπούτας: Το ΠΑΣΟΚ παράπλευρα, σε συναντήσεις με συμβιβασμένους αγροτοσυνδικαλιστές, υποσχέθηκε φτηνότερο πετρέλαιο μέσω πράσινου ταμείου (δεν πέρασε), φάνηκε ότι δεν έλεγχε δυνάμεις στην αγροτιά, συντονιστικά των μπλόκων δεν επιδίωξαν να συναντηθούν μαζί του, με εξαίρεση το πανελλαδικό, ΓΕΣΑΣΕ-ΣΥΔΑΣΕ, όπου είχε λίγες δυνάμεις.

Η ΔΗΜΑΡ δήλωνε ότι κατανοεί τα προβλήματα και τα αιτήματα και επικεντρωνόταν στο να μην κλείσουν οι δρόμοι.

Ο ΣΥΡΙΖΑ προσπάθησε ν’ αξιοποιήσει τις κινητοποιήσεις, εμφανίστηκε παντού -ήταν σε επαφή και με το πανελλαδικό της συμβιβασμένης ΓΕΣΑΣΕ- επίμονα, χωρίς όμως αποδοχή, έριξε όλες τις ευθύνες στο Μνημόνιο και όχι στην ΕΕ και την ΚΑΠ. Αντίθετα, μίλησε για εξυπνότερη διαχείριση της ΚΑΠ, όπως σε άλλα κράτη-μέλη, και προσπάθησε να βρει στηρίγματα στην αγροτιά. Οι επισκέψεις του Αλ. Τσίπρα και η προβολή τους χρησιμοποιήθηκαν για να προβάλει ότι ως μελλοντική κυβέρνηση θα έλυνε τα προβλήματα με καλύτερη και εξυπνότερη αξιοποίηση της ΚΑΠ.

Η «Χρυσή Αυγή» έκανε την εμφάνισή της σχεδόν παντού, πλην Κρήτης, φανερά ή καμουφλαρισμένα. Οργανωμένα μόνο στην Κορινθία, στο Κιάτο, όπου υπήρχε συνεχής παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ, σε μπλοκ όπου δεν συμμετείχαν αγροτικοί φορείς συσπειρωμένοι στην ΠΑΣΥ. Ωστόσο κι εκεί έγιναν επισκέψεις-συζητήσεις από δυνάμεις της ΠΑΣΥ. Στις άλλες περιοχές υπήρχε κάποια ανοχή για τη «Χρυσή Αυγή», αλλά απομονώθηκε-διώχτηκε πιο αποφασιστικά μετά από τις δηλώσεις καταγγελίας που έγιναν από στελέχη μας.

Ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ Π. Καμμένος επισκέφτηκε ορισμένα μπλόκα. Ως κόμμα δεν είχε τόσο εμφανή δράση, αντίθετα, σε μερικές περιπτώσεις η «Χρυσή Αυγή» εμφανιζόταν ως ΑΝΕΛ.

 

ΚΟΜΕΠ: Ποια καινούργια χαρακτηριστικά θα διακρίνατε σ’ αυτές τις κινητοποιήσεις;

 

Ρίζος Μαρούδας: Πρώτ’ απ’ όλα συμμετείχαν ενεργά περισσότεροι νέοι άνθρωποι, τους οποίους είχαν κάνει να πιστέψουν ότι μπορούσαν να μεγαλώσουν τη δραστηριότητά τους, να πλουτίσουν. Είχαν δανειστεί, καταχρεωθεί και τώρα είδαν τον κίνδυνο των κατασχέσεων, αφού το κόστος παραγωγής ανεβαίνει τρομακτικά και οι τιμές παραγωγού μειώνονται. Ηταν νέοι που οι πατεράδες τους ήταν στις μεγάλες κινητοποιήσεις της δεκαετίας του ’90, καθώς και άλλα παιδιά αγροτών που σπούδασαν ή δούλεψαν κάπου για ένα διάστημα και επέστρεψαν σπίτι άνεργοι, που βοηθούν στις αγροτικές δραστηριότητες μέχρι να βρουν δουλειά. Αν και υπήρχε απειρία από αγώνες, ανυπομονησία, στην εξέλιξη του αγώνα αναδείχτηκαν πρωτοπόροι αγωνιστές.

Ενα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι συμμετέχοντες ήταν από περισσότερες περιοχές, από περισσότερα χωριά και νομούς, ψηφοφόροι όλων των κομμάτων. Ωστόσο δεν μπορούσαν ούτε να ελεγχτούν, ούτε να ασκηθούν αποτρεπτικές πιέσεις από ΠΑΣΟΚ και ΝΔ, όπως τα προηγούμενα χρόνια, παρά μόνο σε πολύ περιορισμένο αριθμό.

Αλλο ποιοτικό στοιχείο είναι ότι με πρωτοβουλία των ομοσπονδιών που είχαν πρωτοστατήσει στο μπλόκο της Νίκαιας, μετά από δύο βδομάδες, όπου είχαν βγει τα τρακτέρ σε 35 νομούς, δηλαδή σε όλη σχεδόν την επικράτεια, συντονίστηκαν τα περισσότερα μπλόκα σε κοινή δράση με κοινό πλαίσιο αιτημάτων, που ουσιαστικά είχε επεξεργαστεί και ήταν εξ ολοκλήρου η πρόταση της ΠΑΣΥ, αφού άλλωστε οι 3 ομοσπονδίες στη Θεσσαλία είναι συσπειρωμένες στην ΠΑΣΥ. Η κοινή δράση περιελάμβανε κλείσιμο δρόμων, συντονισμό με την εργατική απεργία, πανελλαδικό συλλαλητήριο στην Αθήνα, μέχρι και σχεδιασμένη συντεταγμένη αποχώρηση. Εγινε πιο καθαρό ότι ο συντονισμός ενισχύει την αντοχή του αγώνα και αυξάνει την πίεση προς την κυβέρνηση στη συγκεκριμένη στιγμή. Παρόλο που στο πανελλαδικό συντονιστικό συμμετείχαν και μεγαλοαγρότες που βέβαια το όφελος θα ήταν πολύ μεγαλύτερο γι’ αυτούς, ακόμη και με την ικανοποίηση ενός περιορισμένου οικονομικού αιτήματος (π.χ. μείωση τιμής πετρελαίου, τιμολογίου ΔΕΗ κλπ.), δεν μπόρεσαν να εγκλωβίσουν τις κινητοποιήσεις σε τέτοιους αποσπασματικούς στόχους και να τραβήξουν μαζί τους τούς μεσαίους αγρότες. Εκφράστηκε μαζικά και έντονα για πρώτη φορά σε τόση μεγάλη έκταση συμπαράσταση και αλληλεγγύη. Εκατοντάδες τα σωματεία, σύλλογοι εργαζομένων, συνταξιούχων, εργατικά κέντρα, ομάδες ανέργων, εμπορικοί σύλλογοι, σπουδάζουσα νεολαία που βρίσκονταν σε κινητοποιήσεις, επισκέπτονταν τα μπλόκα για αλληλεγγύη και συντονισμό, κάτι που τόνωσε τις αντοχές και τη διάρκεια των κινητοποιήσεων. Επισκέψεις έγιναν και από φορείς της Τοπικής Διοίκησης, περιφερειάρχες και δημάρχους, οι οποίοι στη συνέχεια προσπάθησαν να παίξουν ρόλο μεσολαβητή για να σταματήσουν τις κινητοποιήσεις, βοηθώντας την κυβέρνηση να κλείσει ένα μέτωπο που την πίεζε. Σε σημαντικό βαθμό αποτρέψαμε αυτά τα σχέδια. Ψήφισμα συμπαράστασης στην αγωνιζόμενη αγροτιά, το οποίο κατέθεσε η παράταξή μας στην Ενωση Περιφερειών, πέρασε ομόφωνα.

 

Βαγγέλης Μπούτας: Η διάρκεια των αγροτικών κινητοποιήσεων ήταν η μεγαλύτερη από κάθε άλλη φορά. Συνέβαλε σε αυτό η κήρυξη της πανελλαδικής απεργίας στις 20 Φλεβάρη, ο προσανατολισμός και η βοήθεια των κομματικών δυνάμεων στην αντοχή της αγροτιάς, ώστε να υπάρξει κοινή κάθοδος απεργών και αγωνιζόμενης αγροτιάς σε όλη την Ελλάδα, γεγονός που εκφράστηκε ενεργά, αφού πολλές συγκεντρώσεις έγιναν στα μπλόκα των αγροτών. Ηταν μεγάλη η συμμετοχή του εργατικού κινήματος με την παρουσία δυνάμεων του ΠΑΜΕ ακόμα και από Αθήνα, Στερεά και Μακεδονία στο μπλόκο της Νίκαιας για κλείσιμο του εθνικού δρόμου μαζί με τους αγρότες. Ετσι ενισχυόταν η αγωνιστική διάθεση και οι αντοχές των αγροτών. Μέσα στον αγώνα καλλιεργήθηκε η ανάγκη ανάπτυξης της λαϊκής συμμαχίας ώστε να έχει συνέχεια, αφού από περισσότερες λαϊκές δυνάμεις συνειδητοποιήθηκε ότι τα προβλήματα και τα βάσανά τους έχουν κοινή αιτία και απαιτούν κοινή δράση. Αυτό είναι θετικό.

Είναι στα θετικά στοιχεία ότι ένας κόσμος, ιδιαίτερα νέοι αγρότες, αντιμετώπισαν με το κεφάλι ψηλά την κρατική καταστολή και τον αυταρχισμό, συγκρούστηκαν με τα ΜΑΤ, συνειδητοποίησαν καλύτερα το ρόλο τους και είδαν στην πράξη ότι ακόμη και η διεκδίκηση επίλυσης απλών ζητημάτων απαντιέται από την κυβέρνηση με βία και καταστολή. Κόσμος συντηρητικός κατά βάση, που θεωρούσε την αστυνομία προστάτη του πολίτη, κατάλαβε με την εμπειρία του ότι αποτελεί κατασταλτικό μηχανισμό του κράτους. Θετική παρακαταθήκη για το μέλλον είναι ότι ένας αριθμός αγροτών εξοικειώθηκε με την πολύμορφη δράση, από τη συνέλευση και τη σύσκεψη ως το άνοιγμα των διοδίων και τη σύγκρουση με τα ΜΑΤ, ενώ είδε έμπρακτα τη συμπαράσταση εργατικών και άλλων λαϊκών δυνάμεων.

Με το πανελλαδικό αγροτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα έκλεισε αγωνιστικά και δυναμικά ένας κύκλος αγωνιστικών κινητοποιήσεων με τη μορφή των μπλόκων, χωρίς να περάσει κλίμα απογοήτευσης, αλλά κλίμα συνέχειας με άλλες δράσεις. Είναι επίσης θετική η εμπειρία από το πώς αντιμετωπίσαμε δυνάμεις αγροτών και άλλων από την Κρήτη που δε συμμετείχαν στο συντονιστικό των μπλόκων, δε συνδιοργάνωσαν το αγροτικό συλλαλητήριο στην Αθήνα και δεν υιοθετούσαν το πλαίσιο της κινητοποίησης, όμως πήραν μέρος και προβλήθηκαν ιδιαίτερα από τα ΜΜΕ. Δεν αναγνωρίσαμε την εκπροσώπησή τους από το συνδικαλιστή που ήταν μέλος της συμβιβασμένης ΓΕΣΑΣΕ, ενώ έγινε ανοιχτή δημόσια κριτική στο πλαίσιο δράσης τους από τους ομιλητές και συνδιοργανωτές του συλλαλητηρίου.

 

ΚΟΜΕΠ: Πώς εκφράστηκαν σε αυτές τις κινητοποιήσεις οι προσπάθειες προώθησης της κοινής δράσης με την εργατική τάξη;

 

Ρίζος Μαρούδας: Η εμπειρία των προηγούμενων χρόνων έδειχνε σοβαρές δυσκολίες. Στις κινητοποιήσεις του 2009 και του 2010 υπήρχαν συγκροτημένες δυνάμεις που αντιδρούσαν έντονα στην παρουσία εργατικών σωματείων και ιδιαίτερα του ΠΑΜΕ στα μπλόκα.

Φέτος έγιναν σημαντικά βήματα στην αποδοχή της ανάγκης για κοινή δράση και αλληλεγγύη ανάμεσα στα λαϊκά στρώματα και στην περίοδο των κινητοποιήσεων. Κατανοείται ότι η άγρια αντιλαϊκή πολιτική πλήττει συνολικά το λαό και είναι προς συμφέρον όλων να υπάρχει όχι μόνο αλληλεγγύη στους αγώνες, αλλά και ανάπτυξη κοινής δράσης. Είναι ενθαρρυντικό ότι υπήρξαν μορφές κοινής δράσης με εργατικές οργανώσεις. Για παράδειγμα, η περιοδεία κοινών κλιμακίων συνδικαλιστών του Εργατικού Κέντρου Λάρισας (ΕΚΛ) και αγροτοσυνδικαλιστών σε εργοστάσια στο πλαίσιο της συγκέντρωσης αλληλεγγύης που διοργάνωσε το ΕΚΛ στην κεντρική πλατεία. Στη συγκέντρωση στη Λάρισα συμμετείχαν συμβολικά περίπου 30 τρακτέρ από το μπλόκο και πλήθος αγροτών.

Παρότι στο μπλόκο της Νίκαιας υπήρχε συνεχής ροή σωματείων, ομοσπονδιών, της ΟΓΕ και των Συλλόγων και Ομάδων της από διάφορες πόλεις, άλλων φορέων για συμπαράσταση στους αγρότες, εντούτοις σε πολλές περιπτώσεις η έκφραση αλληλεγγύης είχε τυπικό χαρακτήρα, περιορίστηκε στο ψήφισμα και σε μια μικρή αντιπροσωπία που συνήθως ερχόταν, δεν πήρε χαρακτήρα μαζικής συμπαράστασης. Μια τέτοια οργανωμένη παρέμβαση έγινε στις 16 Φλεβάρη με συγκέντρωση αλληλεγγύης του ΕΚΛ και του ΠΑΜΕ στο χώρο του μπλόκου, που οδήγησε σε έξοδο προς την Εθνική Οδό με σκοπό την κατάληψή της και ακολούθησε άγρια σύγκρουση με τις αστυνομικές δυνάμεις. Είχε θετικό αντίκτυπο σε όλο το μπλόκο, ανέβασε τη μαχητικότητα και την αποφασιστικότητα ενόψει και της επερχόμενης απεργίας της 20ής Φλεβάρη.

Η απεργία της 20ής Φλεβάρη αποτελεί ορόσημο για την κινητοποίηση. Η συμμετοχή των αγροτών με τρακτέρ και φυσική παρουσία στις απεργιακές συγκεντρώσεις ήταν αποφασιστικό βήμα που βρήκε την έκφρασή του με την οργανωμένη κάθοδο των απεργών στα μπλόκα και πάνω απ’ όλα την κατάληψη της Εθνικής Οδού από αγρότες, εργάτες, νέους. Φάνηκαν οι σημαντικές δυνατότητες του συντονισμού και της κοινής πάλης.

Οι λίγες φωνές «διαμαρτυρίας» ότι το ΠΑΜΕ «καπέλωσε» την εκδήλωση ή γιατί δεν πήγαν μόνοι τους οι αγρότες στην Εθνική Οδό δεν εξέφραζαν την πλειοψηφία των αγροτών. Υπήρξε ενθουσιασμός από το αποτέλεσμα της κινητοποίησης και την κατάληψη της Εθνικής Οδού και την υποχώρηση της αστυνομίας, στην ουσία υποχώρηση της κυβέρνησης, που σε όλους τους τόνους και με προσωπική παρέμβαση του Σαμαρά τόνιζε ότι η Εθνική Οδός δε θα έκλεινε ούτε λεπτό.

Αποδείχτηκε στην πράξη ότι δε χρειάζεται καμιά υπερεκτίμηση του κυβερνητικού αυταρχισμού και των μέσων καταστολής, όταν χιλιάδες λαού βρίσκονται απέναντί τους με σχέδιο και οργάνωση.

Βέβαια, τέτοιες πρωτοβουλίες κοινής δράσης πρέπει να πάρουν πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, να επεκταθούν και σε χωριά και σε άλλους χώρους εργασίας. Εκφράζεται δυσκολία να δίνεται ανάλογη συνέχεια μετά από το τέλος της κινητοποίησης, να παίρνει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά μια τέτοια κοινή παρέμβαση. Εξηγείται ως ένα βαθμό από τη φύση της δουλειάς των αγροτών, που αντανακλάται και στο χαμηλό επίπεδο οργάνωσης που έχει σήμερα.

 

ΚΟΜΕΠ: Ποιος ήταν ο ρόλος των δυνάμεων του ΚΚΕ στις κινητοποιήσεις;

 

Βαγγέλης Μπούτας: Οι κομματικές δυνάμεις με τους οπαδούς ήταν οι πιο συγκροτημένες δυνάμεις και εκφράζονταν στις περισσότερες περιπτώσεις μέσω της ΠΑΣΥ, αλλά αποτελούσαν μικρό ποσοστό στο σύνολο. Παρεμβήκαμε με αποφασιστικότητα και ευθύνη τόσο για τη γραμμή πάλης όσο και για τις μορφές της, αλλά σε κάθε περίπτωση βασισμένοι στην οργανωτική αυτοτέλεια των οργανώσεων, όχι απλά σεβόμενοι, αλλά καλλιεργώντας τη συμμετοχή στις αποφάσεις και στην υλοποίησή τους, χωρίς να διαχωρίζουμε τους αγρότες σε κόκκινους, πράσινους, γαλάζιους. Είχαμε την πρωτοβουλία στο συντονισμό σε αρκετά μπλόκα, κυρίως όπου είχαμε δυνάμεις σε ομοσπονδίες και αγροτικούς συλλόγους (Θεσσαλία, Κρήτη, Εβρο, Πρέβεζα, Αγρίνιο κ.α.) ή υπήρχε επιτροπή ΠΑΣΥ με δράση και κομματική βοήθεια (Αργολίδα, Ρόδο). Χωρίς την παρέμβαση του Κόμματος και ειδικά στο χρονικό διάστημα που ο κυβερνητικός σχεδιασμός στόχευε στον εκφυλισμό (με τη σύμπραξη και το βρόμικο ρόλο των πανελλαδικών αστικών ΜΜΕ), δε θα υπήρχε το αποτέλεσμα που σήμερα προσμετράμε ως ένα βήμα, όχι μόνο της ΠΑΣΥ στο αγροτικό κίνημα, αλλά βήμα και στη λαϊκή συμμαχία, στην αποδοχή και αναγκαιότητά της.

Ο «Ριζοσπάστης», ο «902» και το Portal κάλυπταν καθημερινά τα μπλόκα από τις περισσότερες περιοχές, πιο έντονα και με περισσότερο υλικό από τη 2η βδομάδα και μετά. Εκτιμάμε ότι θα μπορούσαμε καλύτερα να τα αξιοποιήσουμε μέσα στα μπλόκα (π.χ. εξόρμηση «Ριζοσπάστη», σύνδεση με «902» κ.ά.).

Εγιναν ουσιαστικές επισκέψεις-συζητήσεις στα μπλόκα από στελέχη του Κόμματος, παρεμβάσεις όπως της τότε ΓΓ της ΚΕ Αλέκας Παπαρήγα. Το Κόμμα, όπου και να εμφανίστηκε για να εκδηλώσει τη συμπαράστασή του στον αγώνα της αγροτιάς, γνώρισε την εκτίμηση των αγωνιζόμενων αγροτών, ενώ ενισχύθηκε η αμφισβήτηση στην ΕΕ και την ΚΑΠ. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να ενισχυθούν οι κομματικές δυνάμεις σε κάποια χωριά. Ωστόσο, κάτω από την πίεση ότι η ΠΑΣΥ ταυτίζεται με το ΚΚΕ και το γεγονός ότι στελέχη του ΚΚΕ είναι πρόεδροι Ομοσπονδιών με μαζικότητα και συνεχή δράση, συχνά υποβαθμιζόταν η προπαγάνδιση των θέσεων του ΚΚΕ για την αγροτική παραγωγή, για τον αγροτικό παραγωγικό συνεταιρισμό, για το χαρακτήρα του αγροτικού συνεταιρισμού σε συνθήκες όχι καπιταλιστικής αλλά κοινωνικής ιδιοκτησίας στην ενέργεια, στην ύδρευση, στις τηλεπικοινωνίες, στις μεταφορές, στη μεταποίηση, στις κατασκευές, των θέσεων για αποκλειστικά δημόσιες δωρεάν κοινωνικές υπηρεσίες παιδείας, υγείας-πρόνοιας για όλους στις πόλεις και στα χωριά.

Βέβαια αυτή η δουλειά, της προπαγάνδισης-συζήτησης των θέσεων του Κόμματος, πρέπει να γίνει από τις Κομματικές Οργανώσεις με την ανάλογη αυτοτέλειά της.

Μπορούμε να πούμε ότι είναι ακόμα σχεδόν άγνωστο σε τι διαφέρει η δική μας πρόταση για παραγωγικό συνεταιρισμό από τους συνεταιρισμούς μέσα στον καπιταλισμό κ.ά.

 

ΚΟΜΕΠ: Οι αγροτικές κινητοποιήσεις συνδυάζονται με θετικά βήματα στην ανασυγκρότηση του αγροτικού κινήματος;

 

Ρίζος Μαρούδας: Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι γενικά η κατάσταση στο κίνημα των αγροτών ήταν για πολλά χρόνια διαλυτική. Σύλλογοι, ενώσεις, ομοσπονδίες δε λειτουργούν, ενώ υπάρχουν δυνάμεις που βάζουν ως στόχο την ανασυγκρότηση οργάνων του αγροτικού κινήματος σε αντιδραστική όμως κατεύθυνση (π.χ. ΠΕΝΑ), προσπαθώντας να ενσωματώσουν μεσαίους αγρότες στα συμφέροντα των μεγάλων. Θετικό βήμα έχουμε συνολικά σε σχέση με το ρόλο και την αναγνώριση της ΠΑΣΥ, η οποία -αν και με περιορισμένες δυνάμεις- είχε την εμπιστοσύνη της αγροτιάς. Η δράση της ΠΑΣΥ τα τελευταία χρόνια, παρά τις αδυναμίες και ελλείψεις, έδωσε αποτελέσματα που φάνηκαν στην περίοδο των κινητοποιήσεων, επιβεβαιώνοντας και δυναμώνοντας το κύρος που έχει στην αγροτιά. Συντόνισε πανελλαδικά με κάλεσμα και πλαίσιο, ήταν παρούσα σχεδόν σε όλα τα μπλόκα, με ανακοινώσεις, συνεντεύξεις, ομιλίες κ.ά.

Σε μερικές περιπτώσεις έγιναν εκλογές αγροτικών συλλόγων (Μακροκώμη Φθιώτιδας με διπλασιασμό στη συμμετοχή), ενώ σε άλλες συγκροτήθηκαν αγροτικοί σύλλογοι (Αστερώσια Ηρακλείου) ή φτιάχτηκαν προσωρινές επιτροπές για δημιουργία αγροτικών συλλόγων (Γιάννενα, Στερεά κ.α.) με προτροπή δυνάμεων της ΠΑΣΥ.

Στην πανελλαδική συνάντηση της ΠΑΣΥ στη Λάρισα, στις 25 Νοέμβρη 2012, όπου υπήρξε μεγάλη συμμετοχή, η εισήγηση περιελάμβανε ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσης για την οργάνωση-ανασυγκρότηση του αγροτικού κινήματος. Αναλύοντας την κατάσταση στον αγροτικό τομέα και το κίνημα, τέθηκε η ανάγκη ανασύνταξης και ενίσχυσης του κινήματος, προβάλαμε τα χαρακτηριστικά για το τι αγροτικό κίνημα χρειαζόμαστε, όπως και προγραμματισμό της δράσης για το επόμενο διάστημα. Διαμορφώθηκε το διεκδικητικό πλαίσιο με 25 αιτήματα, όπου κάθε περιοχή θα συμπλήρωνε ή θα επικέντρωνε αιτήματα, ανάλογα και με την τοπική έκφραση του αγροτικού ζητήματος.

Αν και είναι καθαρό και από τη διακήρυξη ότι η ΠΑΣΥ είναι πόλος συσπείρωσης αγροτικών συλλόγων και ομοσπονδιών, ομάδων αγροτών, συνδικαλιστών, γεωτεχνικών, φάνηκε ότι αυτό δεν είναι πάντα κατανοητό στην πράξη. Στις πρόσφατες μεγάλες κινητοποιήσεις η ΠΑΣΥ έβγαζε ανακοινώσεις και αγωνιστικά καλέσματα, κεντρικά και τοπικά, τα μοίραζε στα μπλόκα, στήριζε τον αγώνα σε κάθε περιοχή, ανεξάρτητα από τη δύναμη που είχε. Σε αρκετά μπλόκα ηγούνταν μέλη της. Συνέβαλε πιο άμεσα στις κινητοποιήσεις με το συλλαλητήριο στην «ΑΓΡΟΤΙΚΑ» της Θεσσαλονίκης, όπου μαζί με το ΠΑΜΕ ήταν οι διοργανωτές και καλύφτηκε απ’ όλα τα πανελλαδικά ΜΜΕ.

Ωστόσο η παρουσία της ΠΑΣΥ δεν ήταν το ίδιο διακριτή σε όλες τις περιοχές, όπου βέβαια η συσπείρωση ξεπερνούσε τις δυνάμεις ακόμα και των ομοσπονδιών-μελών της ΠΑΣΥ. Αλλού κυριαρχούσε ως διοργανωτής γιατί δεν υπήρχαν αγροτικοί σύλλογοι, σε άλλη περίπτωση υποβαθμιζόταν η παρουσία ομοσπονδιών που ανήκαν ως μέλη στην ΠΑΣΥ και αλλού ήταν εξαφανισμένη κάτω από την πίεση της κυβέρνησης, άλλων κομμάτων και ΜΜΕ ότι η ΠΑΣΥ ταυτίζεται με το ΚΚΕ. Αυτή η πίεση επηρέαζε σε αρκετές περιπτώσεις και την ουσιαστική παρέμβαση-ζύμωση θέσεων της ΠΑΣΥ, π.χ. για την ΕΕ και την ΚΑΠ. Οι κομμουνιστές, αλλά και άλλοι συνδικαλιστές που πρωτοστατούν στην ΠΑΣΥ συνειδητοποιούμε ότι η αντιμετώπιση της συκοφαντίας, πως η ΠΑΣΥ ταυτίζεται με το ΚΚΕ, που επιδρά αρνητικά σε αγωνιστές αγρότες, δεν μπορεί να σπάσει υποχωρώντας από τη γραμμή αντιπαράθεσης με την ΚΑΠ, τη σύγκρουση με τα μονοπώλια που εξυπηρετούν οι κυβερνήσεις. Μπορεί να σπάσει από τις σωστές πρωτοβουλίες που θα παίρνουμε, από τη σωστή λειτουργία των κομμουνιστών μέσα στους αγροτικούς συλλόγους, στις επιτροπές αγωνιζόμενων αγροτών, στα συντονιστικά τους κλπ. Είναι προς το συμφέρον των αγροτών με σταθερότητα να διαχωριζόμαστε από τις συμβιβασμένες ηγεσίες συνεταιριστικών και άλλων οργανώσεων, με τις οποίες δεν ανοίξαμε παντού αντιπαράθεση και σε μερικές περιπτώσεις πορευτήκαμε μαζί.

Οι δυνατότητες που αναδείχτηκαν συνυπάρχουν με χρόνιες αδυναμίες μας, μεταξύ των οποίων είναι να μη δραστηριοποιούνται οι διοικήσεις ομοσπονδιών και συλλόγων και εκεί που οι δυνάμεις της ΠΑΣΥ έχουν την πλειοψηφία, ενώ σταθερά θετική δουλειά υπάρχει στις Ομοσπονδίες Λάρισας, Καρδίτσας, Χανίων. Στην Καρδίτσα έγιναν εκλογές σε 25 αγροτικούς συλλόγους και στην Ομοσπονδία με μεγάλη συμμετοχή, γεγονός που δείχνει τις δυνατότητες που υπάρχουν για παραπέρα ανάπτυξη του κινήματος. Στο Μακρύκαμπο Λάρισας έγιναν εκλογές στον αγροτικό σύλλογο που ποτέ δεν είχαμε παρέμβαση και οι δυνάμεις μας σημείωσαν καλά αποτελέσματα. Στη Φθιώτιδα πραγματοποιήθηκαν εκλογές στη διάρκεια των κινητοποιήσεων στον αγροτικό σύλλογο Μακροκώμης. Εγιναν νέες εγγραφές είχαμε σε αγροτικούς συλλόγους της περιοχής.

 

ΚΟΜΕΠ: Ποια συμπεράσματα μπορούμε να συνοψίσουμε; Τι καθήκοντα μπαίνουν για τη συνέχεια;

 

Ρίζος Μαρούδας: Τα προβλήματα στην αγροτιά οξύνονται και αγωνιστικές διαθέσεις διαμορφώνονται. Η κινητοποίηση του 2013, παίρνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά, αλλά και τις αντικειμενικές και υποκειμενικές συνθήκες, ήταν ένα καλό βήμα προόδου στην οργάνωση των αγροτών, στη στελέχωση συλλόγων, στην ενίσχυσή τους με μέλη που πριν δεν ήταν ενεργά στο αγροτικό κίνημα, στην ενίσχυση της ΠΑΣΥ. Επίσης νέοι αγρότες που μπήκαν στον αγώνα μπορούν να πάρουν πιο ενεργό και ουσιαστικό μέρος στις Λαϊκές Επιτροπές, να εκφραστεί πιο ουσιαστικά και σταθερά στη δράση η λαϊκή συμμαχία. Είχε σημασία να κατανοηθεί ότι την αλληλεγγύη που έδειξαν οι αγρότες στους απεργούς χαλυβουργούς στέλνοντας ενισχύσεις μέσω της ΠΑΣΥ, την εισέπραξε η αγωνιζόμενη αγροτιά συνολικά από την εργατική τάξη και τα άλλα λαϊκά στρώματα.

Το αποτέλεσμα δε μετριέται με το αν πήραν κάτι στο χέρι οι αγρότες, αλλά αν συνειδητοποιήθηκε από περισσότερους ότι πρέπει να ετοιμαζόμαστε για επόμενα βήματα και μάχες, μέσα από συντονισμένο αγώνα με την εργατική τάξη και την ανάπτυξη της αλληλεγγύης. Μετριέται από το γεγονός ότι ωριμάζει στους αγρότες το πλαίσιο που έβαζε η ΠΑΣΥ.

Το γεγονός ότι έγινε η κινητοποίηση που φάνταζε πολύ δύσκολο αρχικά και κυρίως το ότι έγινε με τέτοια αιτήματα και στόχους που συγκρούονταν με το σύνολο της κυβερνητικής πολιτικής, καθώς και της ΕΕ, είναι από μόνο του θετικό αποτέλεσμα. Ως τώρα οι αγροτικές κινητοποιήσεις γίνονταν με αφορμή κάποιο αίτημα αιχμής και με τη σκέψη ότι «θα βγούμε στο δρόμο και κάτι θα πάρουμε». Η φετινή κινητοποίηση από την αρχή έβαζε τις δυσκολίες να υποχωρήσει η κυβέρνηση, αφού με πρόσχημα την κρίση είναι αδιάλλακτη στη γραμμή περιορισμού του εργατικού και λαϊκού αγροτικού εισοδήματος. Μεγαλύτερος αριθμός αγροτών συνειδητοποίησε πως απέναντί του έχει να αντιπαλέψει όχι μόνο την ΚΑΠ της ΕΕ και την κυβερνητική πολιτική, αλλά και βιομήχανους, εφοπλιστές, μεγαλέμπορους, τράπεζες, για να έχει θετικά αποτελέσματα. Κατανόησαν καλύτερα ότι η κυβέρνηση δε στηρίζει τα αιτήματά τους, αλλά προασπίζει τα συμφέροντα της πλουτοκρατίας. Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα με το αφορολόγητο πετρέλαιο και το ξεπούλημα της ΑΤΕ στην Τράπεζα Πειραιώς και βέβαια η κρατική βία που έζησαν.

Από αυτή την πλευρά είχαμε ενίσχυση αυτών των χαρακτηριστικών. Ταυτόχρονα, η αποφασιστική στάση απέναντι στους συμβιβασμένους της ΓΕΣΑΣΕ δημιούργησε ρήγματα στο εσωτερικό της και αποδυνάμωσε την επιρροή της. Οι συμβιβασμένες ηγεσίες (ΓΕΣΑΣΕ - ΣΥΔΑΣΕ) έμειναν στο περιθώριο και περισσότεροι αγρότες τις αγνόησαν, ακόμη και μέρος αυτών που τα προηγούμενα χρόνια ήταν μαζί τους. Δεν κατάφεραν να συσπειρώσουν αγρότες, ενώ σε μερικές περιπτώσεις όταν εμφανίζονταν αποσυσπείρωναν, παρά την ενίσχυση και προβολή τους από τα ΜΜΕ. Δεν κατάφεραν ούτε την εκδήλωση για το Κιλελέρ να κάνουν στην Αθήνα στις 4 Μάρτη 2013 -όπως είχαν ανακοινώσει- και επιδίωξαν να εμφανιστούν μαζί με το Συντονιστικό της Νίκαιας στις 5 Μάρτη, αλλά δεν τους επιτράπηκε. Επίσης δε φαίνεται να έχουν τα αποτελέσματα που θα ήθελαν τα άλλα κόμματα στις προσπάθειες προσέγγισης που έκαναν προς τους αγωνιζόμενους αγρότες.

Αντικειμενικά διαμορφώθηκαν καλύτερες προϋποθέσεις για να συζητήσουμε με τους αγρότες την πολιτική του Κόμματος, για το ρόλο της αγροτικής παραγωγής σε συνθήκες κοινωνικοποιημένων μέσων παραγωγής και Κεντρικού Σχεδιασμού, την αντίληψή μας για τον παραγωγικό συνεταιρισμό.

Οσες δυσκολίες και αν υπάρχουν και όσο λίγες και αν είναι οι δυνάμεις που έχουμε, όταν δουλεύουμε με σχέδιο, προετοιμάζουμε και συντονιζόμαστε, πάμε αποφασιστικά, τότε το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται. Οργή και αγανάκτηση υπάρχει και στην αγροτιά, διογκώνεται κι εκδηλώθηκε εν μέρει με τις αγροτικές κινητοποιήσεις.

Στόχος είναι να συνεχίσουμε με παραπέρα ανάπτυξη της ΠΑΣΥ με δράση και πρόγραμμα για ομιλίες σε χωριά, ημερίδες για τη νέα ΚΑΠ και την πρόταση της ΠΑΣΥ, με συνεντεύξεις Τύπου, με πιο συστηματική δουλειά στο συντονισμό με τους αγρότες που συμμετείχαν και παραπέρα αξιοποίησή τους, με δημιουργία νέων αγροτικών συλλόγων, ενίσχυση υπαρχόντων, επιτροπές ΠΑΣΥ όπου δεν έχουμε. Παράλληλα οι Κομματικές Οργανώσεις της υπαίθρου να οργανώσουν τη δική τους πολιτική παρέμβαση, την προπαγάνδιση της συνολικής πολιτικής του Κόμματος για τη διέξοδο από την οικονομική κρίση, την καταστροφή του αγροτοπαραγωγού, την ανεργία.

 

 

* Σημ. ΚΟΜΕΠ: Για το ΤΑΚ βλέπε Ηλ. Τσιμπουκάκη: «Η εξέλιξη της αγροτικής παραγωγής στην Ελλάδα», ΚΟΜΕΠ, τ. 6/2012.